Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci – organizacja społeczna nastawiona na opiekę i wychowanie dzieci robotniczych powstała 31.10.1926 z inicjatywy Robotniczego Wydziału Wychowania Dziecka i Opieki nad Nim działającego przy Centralnym Komitecie Wykonawczym Polskiej Partii Socjalistycznej. RTPD powstało z połączenia kilku wcześniej działających organizacji, m. in. krakowskiego oddziału Towarzystwa Przyjaciół Dzieci oraz funkcjonującego w zaborze rosyjskim Robotniczego Wydziału Wychowania Dzieci i Młodzieży. W 1938 RTPD prowadziło 84 placówki wychowawcze (2 domy dziecka, 42 ogniska i przedszkola, 14 klubów) i obejmowało opieką ponad 20 tys. dzieci, działalność organizacji najbardziej rozwinięta była w robotniczej Łodzi. W skład Zarządu RTPD wchodzili m. in. Tomasz Arciszewski, Wacław Tułodziecki, Aleksander Landy, Dorota Kłuszyńska. RTPD wznowiło działalność w listopadzie 1944 z inicjatywy premiera Edwarda Osóbki-Morawskiego, na czele zarządu stanął Stanisław Żemis, w 1946 uzyskało status stowarzyszenia wyższej użyteczności. Po wojnie nastawiło się ono na wsparcie zdrowotne i działalność wychowawczą prowadzoną w ośrodkach miejskich stanowiących skupiska robotnicze. W końcu 1945 działało w kraju 57 oddziałów Towarzystwa prowadzących 147 placówek wychowania i opieki nad dzieckiem, wśród których były szkoły, przedszkola, świetlice, zakłady wychowawcze, żłobki, prewentoria, poradnie zdrowia, ważną część działalności stanowiły kursy dla personelu placówek wychowawczych (największe oddziały RTPD działały w Warszawie i Łodzi). W 1947 Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci opieką całkowitą obejmowało 4,4 tys. dzieci i młodzieży, zaś z placówek opieki częściowej korzystało 36,9 tys. podopiecznych. W 1949 w ramach trwających w kraju procesów unifikujących organizacje społeczne z połączenia RTPD z Chłopskim Towarzystwem Przyjaciół Dzieci powstało Towarzystwo Przyjaciół Dzieci nastawione w dużej mierze na będące częścią walki ideologicznej z Kościołem katolickim prowadzenie szkół świeckich.

Źródła: A. Juźwik, Dzieci i młodzież – podmiot opieki charytatywnej w Polsce i na emigracji w latach 1945-1950 [w:] Dobroczynność i pomoc społeczna na ziemiach polskich w XIX, XX i na początku XXI wieku, red. M. Przeniosło, Kielce 2008; A. Juźwik, Od ratownictwa do etatyzacji. Opieka nad dziećmi i młodzieżą w działalności organizacji społecznych w Polsce w latach 1944-1950, niepublikowana rozprawa doktorska, Warszawa 2017; D. Kłuszyńska, Pionierski okres Robotniczego Towarzystwa Przyjaciół Dzieci, Warszawa 1948; S. Papuziński-Pawłowski, Robotnicze Towarzystwo Przyjaciół Dzieci, „Służba Społeczna” 1946, nr 1-4; S. Tułodziecki, Dwadzieścia lat społecznej działalności Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (1944-1964), Warszawa 1965.