Raczyński Stefan

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Raczyński Stefan – chemik, inżynier, twórca technologii „ciągłej nitracji”. Ur. 15.08.1892 w Kłodzie, zm. 11.03.1979 w Warszawie. Absolwent gimnazjum w Białej Podlaskiej. W 1910 rozpoczął naukę na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej. Dyplom uzyskał 15.06.1915. Do 1916 sprawował kontrolę nad Południowymi Zakładami Sodowymi na Ukrainie. W l. 1916-1922 pracował dla Zakładów Chemicznych Materiałów Wybuchowych Francuskiego Towarzystwa „Szterowka” k. Ługańska. Kierownik produkcji oddziału chlorobenzenu oraz dwu- i trójnitrofenolu z benzenu, następnie kierownik produkcji nitrogliceryny i dynamitu. W 1922 dyrektor naczelny zakładów. Przeprowadził się do Łodzi, gdzie pracował jako chemik-kolorysta w Zjednoczonych Zakładach Przemysłowych Karola Scheiblera i Leona Grohmana. Reaktywował nieczynne od 1914 laboratorium i pracownię doświadczalną. Opracował nowe receptury farb drukarskich i aperturowych. W 1926 Raczyński rozpoczął pracę w Państwowej Wytwórni Prochu w Pionkach jako wicedyrektor techniczny i główny chemik. Organizował produkcję nitrogliceryny, wybuchowych materiałów górniczych, bezdymnych prochów nitroglicerynowych oraz nitrozwiązków aromatycznych i termitu do spawania szyn kolejowych. Zaprojektował, skonstruował i opatentował nowoczesne maszyny i zestawy produkcyjne. 20.07.1935 opatentował urządzenie do wytwarzania nitrogliceryny i nitrozwiązków sposobem ciągłym lub okresowym. Umożliwiło to stosowanie aparatów o mniejszej pojemności, zwiększając bezpieczeństwo i minimalizując ryzyko wybuchu. Od 1937 dyrektor Spółki Akcyjnej „Boruta” w Zgierzu i kierownik budowy fabryki kwasu azotowego w Sarzynie na terenie Centralnego Okręgu Przemysłowego. Wyjeżdżał służbowo do Anglii, Francji, Stanów Zjednoczonych, Belgii, Szwajcarii, Szwecji i Niemiec. W okresie okupacji prowadził w Warszawie drobne przetwórstwo chemiczne. Po wojnie zatrudniany przez wiele zakładów, m. in. Zakłady Chemiczne „Boruta” w Zgierzu” - jako dyrektor naczelny (1945-1947) i Chemiczną Centralę Importowo-Eksportowa „CIECH” w Warszawie (1947). W l. 1946-1948 członek PPS, do 1953 członek PZPR. Od 1951 samodzielny pracownik naukowy Instytutu Chemii Stosowanej. W l. 1958-1964 pracownik Instytutu Przemysłu Organicznego w Warszawie. Najważniejsze publikacje: „Gliceryna jako surowiec obronny” (1938), „Nitrogliceryna. 100 lat przemysłowego wytwarzania” (1967).

Źródła: M. Majewski, Historia produkcji nitrogliceryny metodą Raczyńskiego w ZTS Pronit, [1] (dostęp, 9.09.2019); S. Raczyński, Nitrogliceryna. 100 lat przemysłowego wytwarzania, Warszawa 1967; K. Sarnecki, Raczyński Stefan [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 19, Wrocław 1986; A. Zimowski, Przemysł chemiczny na ziemiach polskich w latach 1918-1980 (ze szczególnym uwzględnieniem lat 1945/1980), Warszawa 1995; Stefan Raczyński, [2] (dostęp, 9.09.2019).