Pręgowski Zdzisław

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pręgowski Zdzisław – inżynier architekt, żołnierz Wojska Polskiego i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, artysta rzeźbiarz, malarz, grafik, tenor, wynalazca oraz przedsiębiorca, działacz społeczny, filantrop i sportowiec. Ur. 17.11.1912 we Lwowie, zm. 17.03.1998 w Winterthur. Studiował na Wydziale Architektury Politechniki Lwowskiej. Po 1939 ewakuował się do Rumunii i dotarł Do Francji. Służył w 2 Dywizji Strzelców Pieszych. W 1940 internowany wraz z całą dywizją w Szwajcarii. Dokończył studia na Politechnice w Zurychu. W 1950 otworzył biuro architektoniczne w Winterthur. Projektował m. in. mieszkania, fabryki i szkoły. Ich liczbę szacuje się na 544. Autor patentu na strukturowanie systemu elewacyjnego PREWI. Polegał na specyficznym konstruowaniu powierzchni betonowych fasad domów i murów oporowych na autostradach. Celem było nadanie im plastycznej, wielowariantowej faktury o cechach artystycznych i użytkowych. Dawało to możliwość wprowadzenia oryginalnego światłocienia i zapewniało trwałość eksploatacyjną. System zastosowano po raz pierwszy w 1965 budując szkołę w Winterthur-Heigfeld. Innym odkryciem była cieplna izolacja z fabrykacji odpadków szkła w formie kulek lub szplitu zwana PREWI-CELL. Struktura szkła gazowego nie poddawała się zawilgoceniu i była bardzo trwała. System znalazł szerokie zastosowanie m. in. w stolarce okiennej, drzwiowej oraz w celu izolacji cieplnej i dźwiękoszczelnej. Kolejnym odkryciem był PREWI-PHON – system fabrykacji płyt przeciwdźwiękowych stosowanych w budownictwie mieszkaniowym, przy wznoszeniu murów oporowych autostrad oraz płyt tłumiących np. prace maszyn. Wykorzystywał technikę tzw. „plastra miodu” w formie specjalnych plastikowych rurek odpornych na chemikalia. Pręgowski poza pracą inżynierską zajmował się sztuką i działalnością społeczną. Pod koniec lat 30. występował na deskach Opery Lwowskiej. Po wybuchu wojny organizował koncerty i dawał solowe występy. Dochód przeznaczał na cele charytatywne. W l. 1954-1974 konserwator i kustosz polskiego muzeum w Rapperswill w Szwajcarii. Wspierał finansowo m. in. NSZZ „Solidarność” i Związek Sybiraków.

Źródła: B. Brandt-Golecka, Kustosz z Rapperswilu – Zdzisław Pręgowski doktor honoris causa Politechniki Wrocławskiej, „Zeszyty Historyczne. Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie” 2010, nr 11; Inż. arch. Zdzisław Pręgowski, „Pryzmat” 1992, nr 15; Zdzisław J. Pręgowski (1912-1998) Architekt, [1] (dostęp 21.02.2020); Zdzisław Jerzy Pręgowski, [2] (dostęp 21.02.2020).