Prószyński Kazimierz

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Prószyński Kazimierz – inżynier, konstruktor, wynalazca, pionier w dziedzinie kinematografii. Ur. 4.04.1875 w Warszawie, zm. 13.03.1945 w Mauthausen. Syn Konrada, działacza oświatowego znanego jako „Kazimierz Promyk”. Absolwent Wydziału Technicznego Szkoły Specjalnej Sztuki Rzemiosł i Górnictwa na Politechnice w Liège. Tam zainteresował się rozwijającą się kinematografią. Pierwszą konstrukcję polskiego kinematografu stworzył w 1895 w Warszawie. Nosił nazwę „pleograf”. Urządzenie było skomplikowane, lecz likwidowało problem równomiernego skokowego przesuwu taśmy, za pomocą specjalnego chwytaka. W tym samym roku zrealizował pierwsze filmy krótkometrażowe. W 1897 opatentował „ekspedytor uniwersalny” – urządzenie do składania i pakowania arkuszy papieru. W 1898 pracował nad urządzeniem telewizyjnym „telefot”. Ulepszoną wersje pierwszego kinematografu, „biopleograf”, skonstruował w 1899. Niwelował drgania obrazu (przerwy w świetle) podczas projekcji za pomocą podwójnego obiektywu i dwóch taśm filmowych używanych naprzemiennie. Popularność wynalazku przyczyniła się do powstania Towarzystwa Udziałowego „Pleograf”. Produkowało filmy na użytek krajowy i zagraniczny. W l. 1903-1905 opracował reklamy świetlne. W l. 1906-1908 ukończył przerwane studia w Belgii, następnie wyjechał do Paryża. Skonstruował obturator – przesłonę równomiernie przerywającą światło (40 razy na 1 sekundę), eliminującą drgania obrazu i migotania światła. W 1910 skonstruował pierwszą na świecie ręczną kamerę filmową zwaną „aeroskopem”. Produkcję rozpoczęto w 1911 w Anglii. Kamer używano do tworzenia kronik I wojny światowej. W 1912 stworzył nową kamerę tzw. „Oko” o łatwej konstrukcji i obsłudze. W l. 1915-1919 przebywał w USA. Po powrocie do Polski założył firmę produkującą aparaty filmowe. W 1935 „Oko” zostało oficjalną pomocą szkolną. W 1943 stworzył „autokolektor”. Urządzenie to umożliwiało niewidomym czytanie książek. Wykorzystywało stare taśmy filmowe. Pracował także nad „lampą totalną” o minimalnym zużyciu prądu. Dokumentacja tych ostatnich prac spłonęła podczas Powstania Warszawskiego. Kazimierz Prószyński zmarł w niemieckim obozie koncentracyjnym.

Źródła: Kazimierz Prószyński, Warszawa 1936; Kazimierz Prószyński (1875 – 1945) – konstruktor kamer i projektorów kinowych, [1] (dostęp 22.01.2020); J. Kubiatowski, Prószyński Kazimierz, [2] (dostęp 22.01.2020).