Poznański Izrael

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Poznański Izrael – łódzki przemysłowiec i działacz gospodarczy, twórca jednego z największych przedsiębiorstw na ziemiach polskich II połowy XIX wieku. Urodził się 25.08.1833 r. w Aleksandrowie Łódzkim, zmarł 29.04.1900 r. w Łodzi. Był synem Kalmana Poznańskiego, który prowadził w Łodzi sklep wyrobów bawełnianych i lnianych z niewielką działalnością nakładczą. W 1852 r. ojciec przekazał mu sklep, w którym w kolejnych latach Izrael prowadził handel i produkcję, stopniowo rozwijając działalność. Na początku lat 70. prowadził m. in. skład komisyjny fabryki Karola Schreibera. W 1873 r. wybudował nad rzeką Łódką tkalnię wyposażoną w 200 krosien, która zapoczątkowała proces mechanizacji polskiego tkactwa bawełnianego. Dzięki znakomitej koniunkturze na rynku szybko rozwijał fabrykę, wybudował również własną odlewnię żelaza i dział budowy maszyn, w 1878 r. przędzalnię, później cegielnię. W 1889 r. zakłady przekształcił w Towarzystwo Akcyjne Wyrobów Bawełnianych I. K. Poznański, którego wartość kapitału wyniosła 5 mln rubli. Przejął 156 spośród 200 udziałów i stanął na czele spółki. W 1890 r. wartość produkcji zakładów wyniosła 7,7 mln rubli, w 1899 przy zatrudnieniu 6,1 tys. pracowników było to już 11,8 mln rubli, co stawiało je na drugim miejscu na ziemiach polskich po zakładach Scheiblera. Poznański był znany z bezwzględności w stosunku do zatrudnianych pracowników, co powodowało kilkukrotne interwencje gubernatora, a od 1892 r. inspektora fabrycznego. Wybudował przy zakładach mieszkania dla urzędników i robotników (w 1900 mieszkało w nich 4 tys. osób), w 1882 r. założył w fabryce ambulatorium dla pracowników, później zbudował barak szpitalny, zaś w 1886 r. otworzył szkołę dla dzieci fabrycznych (dzieci i młodociani stanowili w 1900 r. 16% zatrudnionych). W 1899 r. założył kasę zapomogową dla pracowników. Od 1880 r. był prezesem Rady Nadzorczej Towarzystwa Kredytowego Miasta Łodzi, posiadał blisko 20% akcji Banku Dyskontowego w Warszawie, w 1897 r. został prezesem Rady Łódzkiego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu, od 1899 r. był członkiem Zgromadzenia Giełdowego w Łodzi. W latach 80. XIX w. współfinansował budowę otwartego w 1886 r. szpitala żydowskiego, łożył później na jego utrzymanie, jak też na budowę cerki dla wojska. W końcu lat 90. XIX w. został prezesem Żydowskiego Towarzystwa Dobroczynności, był wieloletnim członkiem Rady Miasta. Odznaczony orderami Świętego Stanisława i Świętej Anny.

Źródła: K. Badziak, Instytucje finansowo-kredytowe w Łodzi do I wojny światowej, „Rocznik Łódzki” T. 22: 1977; K. Bajer, Przemysł włókienniczy na ziemiach polskich od początku XIX w. do 1939 r. Zarys ekonomiczno-historyczny, Łódź 1958; I. Ihnatowicz, Przemysł łódzki w latach 1860-1900, Wrocław 1965; S. Lewicki, Kariera miasta Łodzi, Warszawa 1971; S. Pytlas, Łódzka burżuazja przemysłowa w latach 1864-1914, Łódź 1994; J. Gorgolewski, Poznański Izrael [w:] Polski Słownik Biograficzny, Tom XXVIII, Wrocław 1984-1985.