Powszechna Wystawa Krajowa

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Powszechna Wystawa Krajowa – była pierwszą na skalę europejską wystawą w Polsce trwającą od 16.05. do 30.09.1929 r. w Poznaniu. Pokazała dorobek odrodzonego kraju, miała silny rys modernizacyjny. W jej trakcie zaprezentowano dokonania w dziedzinie przemysłu (m.in. ciężkiego, naftowego, górniczo-hutniczego, włókienniczego, garbarskiego, konfekcyjnego, drzewnego, budowlanego, spożywczego, chemicznego), handlu, rolnictwa, opieki społecznej, wychowania fizycznego, sportu, kultury, sztuki i nauki. Przygotowując PeWuKę odwołano się do doświadczeń głównie francuskich, brytyjskich i amerykańskich. Koncepcja urządzenia w Warszawie wystawy krajowej pojawiła się już w pierwszej połowie l. 20. Ponownie ożyła w 1926 r. Odpowiedni memoriał złożono ówczesnemu Ministrowi Przemysłu i Handlu, Eugeniuszowi Kwiatkowskiemu. Efektem było utworzenie Komitetu Międzyministerialnego, który uznał, że realizacja tego typu imprezy w stolicy jest nierealna. Wówczas propozycję organizacji wystawy w Poznaniu wysunął prezydent tego miasta Cyryl Ratajski. W 1926 r. prezydent Ratajski (prezes Rady Głównej PeWuKi) zaproponował Stanisławowi Wachowiakowi, by przyjął kierownictwo Powszechnej Wystawy Krajowej, której otwarcie miało nastąpić w 1929 r. Wybór miasta został zaakceptowany przez decydentów na początku 1927 r. Swym protektoratem inicjatywę objął prezydent Ignacy Mościcki. Na czele Komitetu Honorowego stanął Józef Piłsudski. Plan zabudowań był realizowany pod nadzorem architekta Rogera Sławskiego. Wystawa rozmieszczona była na pięciu odrębnych terenach, połączonych jednak w zamkniętą całość, by umożliwić zwiedzenie całości na jeden bilet wstępu. Łączna powierzchnia obszarów obejmowała 60 h, zaś w trakcie Wystawy Rolniczej – 65 h; stanęło na niej 112 obiektów wystawowych. Na wystawę prowadziło 9 wejść dla publiczności. W celu zachowania przejrzystości i możliwości obejrzenia dokonań w każdej dziedzinie zrezygnowano z grupowania się dzielnicowego wystawców, stawiając na zasadę ścisłej branżowości. Całość podzielono na: wystawę rządu, samorządów, rolnictwo, przemysł, handel i rzemiosło; sztukę; wychowanie fizyczne, sporty, turystyka; emigracja. Wzięło w niej udział 1427 wystawców oraz 4,5 mln zwiedzających, w tym 200 tys. z zagranicy.

Źródła: A. Baszko, „Ośrodek całej wystawy, jej mózg, stacja centralna kultury”. Książka na Powszechnej Wystawie Krajowej, „Biblioteka” 2018, nr 22; J. Bielawska-Pałczyńska, H. Hałas-Rakowska, Powszechna Wystawa Krajowa 1929, Łódź 2019; F. Czekała, T. Mikszo, PeWuKa. Cud nad Wartą, Poznań 2019; F. Czekała, Historie warte Poznania. Od Pewuki i Baltony do kapitana Wrony, Poznań 2007; Dlaczego i jak należy zwiedzić Powszechną Wystawę Krajową w Poznaniu, Poznań 1929. „Dziennik Poznański” 1929, nr 123; Dział rolniczy Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu w 1929 roku, Warszawa 1930; „Echo Powszechnej Wystawy Krajowej” 1929, nr 2, 3, 9, 12, 13; Katalog Wystawy Prasy na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu, Poznań 1929; Wachowiak Stanisław (oprac.), Powszechna Wystawa Krajowa w Poznaniu w roku 1929, t. I, Poznań 1930.