Potocki Paweł

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Potocki Paweł – inżynier, pionier w dziedzinie wydobywania ropy spod dna morskiego. Ur. 1879 w Sankt Petersburgu, zm. 15.03.1932 w Baku. Absolwent Instytutu Inżynierów Komunikacji, Instytutu Inżynierów Cywilnych i Instytutu Górniczego w Petersburgu. W 1901 wyjechał na studia do Francji i Holandii. Kształcił się tam w dziedzinie budowy portów, dróg wodnych i maszyn bagrowych. Po powrocie do Rosji brał udział w budowie kanału przy ujściu Dniepru. W 1910 Potocki objął kierownictwo prac nad zasypywaniem Zatoki Bibi Ejbat na Morzu Kaspijskim, gdzie znajdowały się bogate złoża ropy, które w 1896 odkrył Witold Zglenicki. Do 1918 zasypano 193 ha zatoki. Potocki przyczynił się do przyspieszenia prac i wprowadzenia nowoczesnych technologii. Wybuch I wojny światowej nie przerwał prac inżyniera. Nie skorzystał z okazji powrotu do Polski podczas repatriacji z Azerbejdżanu w 1918 i w dalszym ciągu kierował pracami przy zatoce Bibi Ejbat. Na skutek choroby oczu, do 1920 całkowicie utracił wzrok. W 1921 sporządził dokładny plan zasypania zatoki i osuszenia 27 ha morza oraz wyznaczył miejsca występowania innych złóż. W 1922 wybudowano pierwszą wieżę wiertniczą. 18.04.1923 na głębokości 460 m nawiercono pierwszy pokład ropy. Były to pierwsze odwierty wydobywające ropę z dna morskiego. Przy pracy w odwiertach zatrudniano polskich robotników i inżynierów (m. in. Michał Abramowicz i Bolesław Chomnicki). Potocki opracował także skuteczny system gaszenia pożarów, wykorzystując pompy piaskowe. Prowadził badania nad występowaniem, rozmieszczeniem, składem i właściwościami chemicznymi zasobów naturalnych. Udzielał się w Rosyjskim Towarzystwie Technicznym i wspierał organizacje polonijne (Polskie Biuro Pracy, Katolickie Towarzystwo Dobroczynności i in.). Był jednym z najaktywniejszych członków Bakińskiej Rady Społecznej. Potocki zmarł w 1932. Zgodnie z ostatnią wolą pochowano go przy polach naftowych nad brzegiem Morza Kaspijskiego. W 1937 Margarita Aligner na jego cześć napisała poemat „Starzec”.

Źródła: C. Andrzej, Paweł Potocki (1879-1932), pionier eksploatacji ropy naftowej spod dna morskiego, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1988, nr 4; A. Kozicka-Kołaczkowska, Witold Zglenicki. Ropa z głębi morza, „Historia Sektora Energii” 2018, nr 2; Z. J. Wójcik, Potocki Paweł [w:] Słownik polskich pionierów techniki, Katowice 1987; Paweł Potocki, https://baku.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_obustronna/polskie_slady_w_azerbejdzanie/pawel_potocki;jsessionid=B4115A9FCE124D5083B61288BA7A7A31.cmsap2p (dostęp 1.05.2019); R. Husarski, Ślepiec na naftowym polu, https://wloczykij.org/blog/2015/07/02/slepiec-na-naftowym-polu/ (dostęp 1.05.2019).