Polskie szybowce

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Polskie szybowce – konstruowane i produkowane w na ziemiach polskich od przełomu XIX i XX w. Jako pierwszy szybowcową lotnię zbudował Czesław Tański w 1896 (w okresie pionierskich lotów Otto Lilienthala). W 1922 amator Adam Karpiński zbudował pierwszy całkowicie polski szybowiec „Akar”; rok później zdobył dwa pierwsze miejsca w zawodach szybowcowych. Produkcja szybowców rozwinęła się od 1930. Autorami wielu doskonałych statków powietrznych byli Antoni Kocjan: m.in. „Czajka-bis”, „Wrona”, „Komar” (w 1937 Wanda Modlibowska ustanowiła na nim kobiecy światowy rekord długotrwałości lotu – 24h 15m), „Orlik”, motoszybowiec „Bąk” (seria rekordów oraz rajd długości 4500 km) oraz Wacław Czerwiński: m.in. CW-5bis, „Żaba”, „Salamandra”, „Delfin”, PWS-101 (w 1938 T. Góra przeleciał nim 578 km, za co otrzymał jako pierwszy na świecie Medal Lilienthala), PWS-102. Szczepan Grzeszczyk konstruował szybowce wyczynowe: SG-21, 28, 3bis, 7, 36 bis. Czwartym znanym i zasłużonym konstruktorem był Michał Blaicher (B-38, wysokowyczynowy szybowiec). Tworzenie nowych projektów przerwała II wojna światowa. Produkcję wznowiono od 1946 r. w Instytucie Szybownictwa w Bielsku-Białej (późniejszy Szybowcowy Zakład Doświadczalny w Bielsku). Pierwszym powojennym szybowcem był „Sęp” IS-1, kolejnym była IS-1 „Salamandra” (pierwszy powojenny produkowany seryjnie szybowiec do celów szkoleniowych). Zaraz po wojnie zbudowano także szybowce wyczynowe: „Mucha”, „Osa”, „Jaskółka” (zdobyła 17 rekordów świata). Spośród pozostałych na uwagę zasługuje IS-4 „Jastrząb” (miał nieograniczoną prędkość maksymalną i niezwykle wysoką wytrzymałość), SZD „Bocian” (pierwszy dwumiejscowy szybowiec), SZD-10 bis „Czapla” i SZD-12 „Mucha” 100 oraz seria „Zefir” przeznaczona do lotów wyczynowych. W latach 60. zbudowano SZD-24 „Foka”, który stał się najlepszym szybowcem świata. Wymienić należy także szybowce klasy „Kobuz”, „Jantar”, „Corba”, „Orion”. Współcześnie polskie szybowce plasują się wśród najlepszych na świecie: np. MDM-1 „Fox” (dwuosobowy szybowiec do lotów akrobatycznych), PW-5 „Smyk” czy PW-6U.

Źródła: A. Glass, K. Cieślak, Samoloty i szybowce do 1939 r., Warszawa 1985; J. Babiejczuk, J. Grzegorzewski, Polski przemysł lotniczy 1945-1973, Warszawa 1974; Typowo polskie – Szybowce, [1] [dostęp: 12.02.2019]; M. Masalski (oprac.), Historia, [2] [dostęp: 12.02.2019]; Szybowce, [3] [dostęp: 12.02.2019].