Polskie okręty desantowe

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Polskie okręty desantowe – klasyczne okręty desantowe (ODS) o wyporności około 700 ton z zakrytą ładownią, przystosowane do desantu żołnierzy, czołgów oraz pojazdów bojowych przez podejście do brzegu jak i w pobliżu linii brzegowej. Były uzbrojone w podwójne (później dwa) działko plot. kal. 30 mm (AK-230) oraz wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych kalibru 140mm. Ich zaprojektowanie wiązało się z utworzeniem w l. 50. najpierw batalionu, następnie pułku piechoty morskiej oraz opracowaniem w Marynarce Wojennej koncepcji budowy, eksploatacji i użycia sił desantowych. Efekty tych prac zostały przyjęte do realizacji w całym Układzie Warszawskim. Pod koniec l. 50. w Centralnym Biurze Konstrukcji Okrętowych nr 2, na podstawie radzieckich technicznych wytycznych, opracowało nowy typ średniego okrętu desantowego: projekt 770, który był na tyle udany, że kontynuowano nad nim prace. Głównym projektantem jednostek 770 i 771 był Stanisław Wojnowski, zaś jednostki 773 – Stanisław Kański. Okręty te były budowane w dużej serii i licznych wariantach przez Stocznię Północną. W kodzie NATO otrzymały nazwę typ „Północny” (prawdopodobnie od nazwy stoczni). Do Marynarki Wojennej trafiło 22 ODS (okręt desantowy średni) proj. 770 i 771 oraz 1 okręt dowodzenia desantem proj. 776 ORP „Grunwald” (zbudowany na bazie proj. 773). Okręty te były masowo budowane dla ZSRR, który przekazywał je innym krajom (oprócz państw bloku wschodniego, także krajom arabskim i afrykańskim). Łącznie zbudowano ich 107. Pod koniec l. 70. rozpoczęto prace nad nowymi typami okrętów. Ostatecznym efektem był okręt proj. 767 (typu „Lublin”). Zmiany polityczne zachodzące w Europie wpłynęły na zahamowanie prac konstrukcyjnych i produkcji. Na przełomie l. 80. i 90. zbudowano i wcielono do służby (1989-1991) tylko 5 nowych ODS. Obok okrętów desantowych projektowano i budowano także kutry desantowe (KD). W l. 60. Stocznia Marynarki Wojennej zbudowała serię 15 KD proj. 709, a w l. 70. trzy proj. 719 o kadłubie z laminatu poliestrowo-szklanego. W l. 80. zbudowano trzy jednostki proj. 716, będące ostatnim i najlepszym polskim typem kutra desantowego.

Źródła: Ciesielski Cz., Pater W., Przybylski J., Polska marynarka wojenna 1918-1980. Zarys dziejów, Warszawa 1992; Dilling J., Berner M., Ciślak J., Krzewiński J., Polskie okręty wojenne zbudowane w krajowych stoczniach po 1949 roku cz. I, „Nowa Technika Wojskowa” 1995, nr 1; Dilling J., Berner M., Ciślak J., Krzewiński J., Polskie okręty wojenne zbudowane w krajowych stoczniach po 1949 roku cz. II, „Nowa Technika Wojskowa” 1995, nr 3; Piwowoński J., Flota spod biało-czerwonej, Warszawa 1989; M. Soroka, Polskie okręty wojenne 1945-1980, Gdańsk 1986; Wąsiewski J., Polska piechota morska (5). Polskie okręty desantowe, [1] (10.06.2019).