Polskie Zakłady Optyczne SA

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Polskie Zakłady Optyczne SA – producent nowoczesnego sprzętu optycznego. Spółka powstała w 1919 w Warszawie na bazie Fabryki Aparatów Optycznych i Precyzyjnych H. Kolberg i s-ka, która założona została w 1899 przez przemysłowców: Henryka Kolberga, Kazimierza Mieszczańskiego, George’a Coro i Karola Hercyk-Pałubińskiego. Inwestorzy wywodzili się z Fabryki Optycznej FOS Aleksandra Ginsberga. Zakład otwarty został w 1921. Firma specjalizowała się w produkcji wysokiej jakości optycznego sprzętu wojskowego, lornetek pryzmatycznych, lup mikroskopowych, szkieł okularowych i precyzyjnych przyrządów szkolnych. Pierwsze poważne zamówienie złożył III Departament Artylerii i Uzbrojenia Ministerstwa Spraw Wojskowych. W 1925 produkty firmy odniosły sukces na Międzynarodowej Wystawie w Liège. Kapitał zakładowy w 1928 wynosił 800 tys. zł. Kryzys gospodarczy w Polsce spowodował, iż w latach 1930-1931 H. Kolberg stracił wpływy w firmie na rzecz Francuzów, którzy 27.05.1931 zmienili jej nazwę na Polskie Zakłady Optyczne. Największy zysk w przedwojennych dziejach firmy zanotowano w 1938 i wynosił on 9,145 mln zł. Zatrudniano wówczas 1029 osób, z czego 226 było pracownikami umysłowymi. Personel inżynierski zasilali absolwenci Politechniki Warszawskiej. Wśród nich byli m. in. Tadeusz Malinowski i Jan Matysiak. Po kilku latach pracy w PZO zatrudnieni zostali przez Instytut Optyki przy Sorbonie. PZO słynęły z wyjątkowej dbałości o szkolenie nowych kadr i warunki pracy zatrudnionych. Wykwalifikowanymi optykami pracującymi dla H. Kolberga byli: Edward Stelmaszyński, Jan Bociański i Adam Kądzielski. Pracownicy PZO byli odwożeni do domów firmowym autobusem, mieli zapewniony obiad za kwotę 70 gr i dostawali darmowe bilety do łaźni miejskich. W fabryce mieli dostęp do prysznica i umywalni. Taki stan rzeczy utrzymał się do 1939. W okresie 1939-1944 PZO zarządzali Niemcy. W 1944 urządzenia zakładu zostały wywiezione a budynki zniszczone. Po wojnie fabrykę odbudowano i wykorzystywano na potrzeby wojsk Układu Warszawskiego. Od 1989 nastąpiło zahamowanie rozwoju firmy. W 1995 przedsiębiorstwo przemianowano w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Od 2010 głównym przedmiotem działalności Spółki PZO Sp. z.o.o. pozostaje produkcja wyrobów o przeznaczeniu wojskowym.

Źródła: P. Matejuk, Polskie Zakłady Optyczne SA w latach 1922-1939 [w:] Inżynierowie polscy w XIX i XX wieku, t. 12, red. Z. Mrugalski, Warszawa 2010; Historia i teraźniejszość, http://www.pzo.warszawa.pl/ (dostęp 5.03.2019); K. Mularczyk, Historia PZO – czyli Polacy nie gęsi…, https://www.optyczne.pl/160.1-artyku%C5%82-Historia_PZO_-_czyli__Polacy_nie_g%C4%99si...__cz._I_Polskie_Zak%C5%82ady_Optyczne_-_korzenie_i_historia_do_1944_roku.html (dostęp 11.01.2019); Polskie Zakłady Optyczne SA https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Polskie-Zaklady-Optyczne-SA;3960004.html (dostęp 11.01.2019); P. Wróblewski, Polskie Zakłady Optyczne. Duma przedwojennej Warszawy, http://warszawa.naszemiasto.pl/artykul/polskie-zaklady-optyczne-duma-przedwojennej-warszawy,3802878,artgal,t,id,tm.html (dostęp 11.01.2019 ).