Pocztowa Kasa Oszczędności

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pocztowa Kasa Oszczędności – powołana dekretem Józefa Piłsudskiego 7.02.1919 jako „państwowa instytucja obrotu pieniężnego”; ściśle związana z Ministerstwem Poczt i Telegrafów. Działała pod nadzorem i z gwarancją państwa. Pierwszym dyrektorem został pomysłodawca Hubert Linde. Obrót czekowy został uruchomiony 31.03.1919, a technika operacyjna została uproszczona dzięki połączeniu czeku z przekazem. Obrót oszczędnościowy rozpoczął się 1.01.1920 na ziemiach Polski centralnej, w Małopolsce i na śląsku Cieszyńskim. Zgodnie z ustawą z 10.05.1920 do jej zadań należało: przyjmowanie i oprocentowanie oszczędności, obrót czekowy, sprzedaż i zakup papierów wartościowych, współdziałanie przy emisji pożyczek państwowych, komunalnych i in. Podstawową strukturą PKO była sieć placówek pocztowych. W 1922 do obiegu weszły „listy kredytowe PKO” umożliwiające natychmiastowe pobieranie gotówki we wszystkich urzędach. Od 1924 Kasa była podporządkowana ministrowi skarbu; na jego wniosek prezydent mianował prezesa. PKO nie posiadała kapitału zakładowego, jedynie fundusz zapasowy (służył do pokrycia ewentualnych strat banku; lokowany w papierach państwowych). W l. 1927-1928 uległ rozszerzeniu bezpośredni nadzór i kontrola nad działalnością PKO organów rządowych (zwłaszcza ministra skarbu). Od 1928 zakres działalności został rozszerzony o ubezpieczenia na życie. Od 1932 PKO rozwinęła działalność społeczną; pomocą finansową objęła różnorodne instytucje, np. Polski Biały Krzyż, Związek Harcerstwa Polskiego, YMCA i in. Ponadto subwencjonowała sport, wychowanie fizyczne, akcje kulturalno-oświatowe. W 1929 przy formalnym współudziale Banku Gospodarstwa Krajowego i Państwowego Banku Rolnego, powołano spółkę akcyjną Bank Polska Kasa Opieki w celu obsługi emigrantów polskich. Celem Pocztowej Kasy Oszczędności obok gromadzenia oszczędności i propagowania jej idei, było upowszechnianie obrotu bezgotówkowego. W czasie okupacji PKO funkcjonowała w Generalnym Gubernatorstwie pod zarządem niemieckim. Po wojnie działalność wznowiła w 1945, ale ograniczała się ona tylko do pocztowego obrotu bezgotówkowego i gromadzenia oszczędności. W 1949 dekretem ministra finansów zlikwidowano PKO, a na jej bazie powstał nowy bank – Powszechna Kasa Oszczędności Bank Państwowy (z dniem 1.01.1950).

Źródła: N. Kamińska, 100 lat temu powstała Pocztowa Kasa Oszczędności, [1] (dostęp: 3.04.2020); M. L. Kostowski, J. Szczepaniec, Banki w Polsce Ludowej, Warszawa 1972; W. Nowak, T. Włudyka, Pocztowa Kasa Oszczędności w II Rzeczpospolitej. Tło, ustrój prawny, główne kierunki działania, Kraków 1993; Pocztowa Kasa Oszczędności [w:] W. Morawski, Słownik historyczny bankowości polskiej do 1939 roku, Warszawa 1998; Ustawa z dnia 19 maja 1920 r. o Pocztowej Kasie Oszczędności, Dz. U. 1920, nr 48, poz. 297; T. Włudyka, Ustrój prawny kas oszczędnościowych w Drugiej Rzeczypospolitej, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, 2004, zesz.4; W. Roszkowski, Kształtowanie się podstaw polskiej gospodarki państwowej w przemyśle i bankowości w latach 1918-1924, Warszawa 1982.