Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce w Chrzanowie

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce w Chrzanowie – zakład przemysłowy produkujący nowoczesne parowozy na potrzeby rządu. Powstał 22.05.1919 w Chrzanowie jako spółka Fabryka Lokomotyw w Polsce S.A. Inicjatorami przedsięwzięcia byli P. Drzewiecki, W. Jechalski, St. Karłowski i L. Welliusz. Pierwotnym celem było wsparcie zakładów W. Fitzner & K. Gamper. W 1920 podpisano umowę na wyprodukowanie w ciągu 10 lat 1200 lokomotyw, nazwę zmieniono na „Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce S.A.” Budowa zakładów trwała do 1924. 7.04.1924 przekazano Polskim Kolejom Państwowym pierwszy parowóz towarowy Tr 21. W 1926 wyprodukowano pierwszy parowóz osobowy Ty 23. Dla pracowników spółka wybudowała mieszkania w mieście i na terytorium fabryki. W 1926 powstało Towarzystwo Sportowe „Fablok”. Do 1932 wyprodukowano 500 parowozów. W l. 30. rozpoczęto produkcję parowozów pospiesznych Pt 31 o mocy 2000 KM, osiągających prędkość 110 km/h. W l. 1935-1936 na użytek stolicy skonstruowano 5 normalnotorowych 4-osiowych lokomotyw elektrycznych EL 100 licencjonowanych przez Metropolitan Vickers. W 1937 fabryka otrzymała złoty medal na Międzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki w Paryżu za parowóz Pm 36-1. Prowadził on „Nord-Express” – międzynarodowy pociąg zwany „Lux”, jadący z Moskwy do Paryża oraz „Orient Express” jadący przez Bułgarię. Fabryka produkowała wagony motorowe, tzw. luxtorpedy. Obsługiwały one linie Warszawa-Kraków i Kraków-Zakopane. Były to wagony spalinowe o nowoczesnych, aerodynamicznych kształtach, wykorzystywane w szybkich połączeniach międzymiastowych. Maszyny produkowano także na potrzeby przemysłu i górnictwa, m. in. dla Kopalni Węgla „Brzeszcze”. W l. 1930-1939 wyprodukowano na eksport 70 parowozów. W czasie okupacji fabrykę włączono do Deutsche Lokomotiv Vereinigung. 21.06.1947 przedsiębiorstwo przeszło na własność państwa, do 1948 weszło w skład Zjednoczenia Przemysłu Taboru Kolejowego TASKO w Poznaniu. W 1963 fabryka zakończyła produkcję parowozów. Przekształcona w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa w 1991. W 2009 zarejestrowana jako Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce „Fablok” SA W 2019 prawa własnościowe spółki nabył P.P.H.U. Martech Plus Marcin Mistarz sp.j.

Źródła: Kalendarium, [1] (dostęp 18.11.2019); Kolejnictwo Polskie, red. M. Frąckowiak, Warszawa 2013; B. Kosowski, Historia Pierwszej Fabryki Lokomotyw w Polsce Fablok S.A. w Chrzanowie, [2] (dostęp 18.11.2019); Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce Spółka Akcyjna w Chrzanowie, Chrzanów, 1927; J. Piwowoński, Parowozy kolei polskich, Warszawa 1978; B. Pokropiński, Polskie parowozy eksportowe, Warszawa 1993; Statut spółki akcyjnej pod firmą: "Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce" Spółka Akcyjna, Warszawa 1930.