Pieńkowski Stefan

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Pieńkowski Stefan – polski fizyk, twórca warszawskiej Szkoły Fizyków Doświadczalnych. Prowadził pionierskie badania z zakresu luminescencji i fluorescencji. Ur. 28.07.1883 w Młynowie, zm. 20.11.1953 w Warszawie. W 1906 rozpoczął studia w Liège na wydziale inżynierii oraz matematyczno-fizycznym, w 1911 uzyskał stopień doktora. W 1919 wrócił do Polski i objął nowo utworzoną katedrę fizyki doświadczalnej na Uniwersytecie Warszawskim. W 1921 założył Zakład Fizyki Doświadczalnej, który zajmował się badaniami nad optyką atomową i molekularną, spektroskopią, fluorescencją, fotoluminescencją, spektrofotometrią i procesami kwantowymi oraz promieniowaniem Roentgena. Został również przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Fizycznego i wiceprezesem Polskiej Akademii Umiejętności. W latach 1925-1926 i 1933-1936 sprawował funkcję rektora UW. Dzięki badaniom, którym przewodniczył S. Pieńkowski stworzono podstawy teorii luminescencji układów złożonych i rozpoczęto badania spektroskopowe w dalekim nadfiolecie oraz nad fotoluminescencją związków organicznych. Fizyk interesował się przede wszystkim fluorescencją gazów i par, głównie rtęci. Szkoła S. Pieńkowskiego była na tyle popularna, że przyciągała nie tylko studentów z Polski, ale również z Belgii, Francji, Łotwy czy Stanów Zjednoczonych. W latach 30. dokonywał pierwszych w Polsce badań nad reakcjami jądrowymi, na wybudowanym przez siebie kaskadowym akceleratorze. Wspierał także badania nad fizyką jądrową, m.in. poprzez wysyłanie swoich studentów do zagranicznych ośrodków. Po 1939, w czasie okupacji niemieckiej organizował tajne nauczanie uniwersyteckie. W latach 1945-1947 ponownie pełnił funkcję rektora UW. Podjął się pracy nad badaniem fotoluminescencji i promieniotwórczości złóż mineralnych. Pieńkowski był założycielem czasopisma naukowego „Sprawozdania i Prace”, przekształconego w „Acta Physica Polonica” oraz czasopisma „Postępy Fizyki”. Pod koniec życia brał aktywny udział w organizowaniu struktur Polskiej Akademii Nauk. Zmarł na skutek choroby popromiennej w 1953.

Źródła: B. Orłowski, Pieńkowski Stefan [w:] Słownik polskich pionierów techniki, Katowice 1984; J. Pniewski, Wspomnienia pośmiertne: Stefan Pieńkowski (1883-1953), „Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego”, 46 (1983); L. Natanson, Stefan Pieńkowski, http://www.ifpan.edu.pl/ON-1/Historia/art/5nat.pdf, (dostęp 5.03.2019).