Państwowy Zakład Higieny

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Państwowy Zakład Higieny – instytucja państwowa prowadząca badania naukowe na rzecz higieny publicznej, powstała 7.09.1923 na bazie tworzonego od października 1918, istniejącego oficjalnie od 1.05.1919 Państwowego Centralnego Zakładu Epidemiologicznego (pierwszym dyrektorem PZH był dr Ludwik Rajchman). Ustawowe podstawy działania Zakładu określiło rozporządzenie Prezydenta z 10.06.1927, na mocy którego nastąpiło również połączenie PZH z Państwowym Zakładem Badania Surowic oraz Państwowym Instytutem Farmaceutycznym. Od 1935 do PZH włączono Państwowe Zakłady Badania Żywności i Przedmiotów Użytku. Obok badań na potrzeby władz sanitarnych PZH zajmował się wyrobem surowic, szczepionek i innych produktów biologicznych wykorzystywanych w medycynie i weterynarii w celach zapobiegawczych i leczniczych, wykonywał również zadania zlecone w zakresie zwalczania chorób zakaźnych, promocji higieny oraz organizowania i prowadzenia kształcenia personelu administracji sanitarnej oraz pomocniczego personelu lekarskiego (od lat dwudziestych Zakład prowadził Państwową Szkołę Higieny). Jeszcze w okresie istnienia Państwowego Centralnego Zakładu Epidemiologicznego powstały laboratoria pomocnicze w Krakowie, Łodzi, Lublinie, Lwowie i Toruniu, które z czasem przekształcone zostały w filie PZH (w 1939 było ich już 13). W 1936 przy filiach PZH powołano tzw. lekarzy epidemicznych, mających być łącznikami między strukturami PZH a władzami lokalnymi w zakresie badań i zwalczania chorób zakaźnych. Państwowy Zakład Higieny rolę szczególną odegrał w walce z zagrożeniami epidemiologicznymi obecnymi na ziemiach polskich po zakończeniu obu wojen światowych. Po II wojnie światowej odbudowano struktury centralne i terenowe PZH, a także wytwórnie szczepionek w Warszawie, Lublinie i Krakowie. W 1952 w struktury filii PZH włączono działające od 1948 oddziały sanitarno-epidemiologiczne wojewódzkich wydziałów zdrowia tworząc w ten sposób wojewódzkie stacje sanitarno-epidemiologiczne, których zadaniem stał się bieżący nadzór nad stanem sanitarnym podległych im terenów. Ograniczony do centrali w Warszawie Państwowy Zakład Higieny pełnił od tej pory funkcję instytucji naukowej, opiniującej i szkoleniowej, początkowo sprawował również nadzór merytoryczny nad stacjami sanitarno-epidemiologicznymi (w 1954 rolę tę przejęła Państwowa Inspekcja Sanitarna).

Źródła: 100 lat Państwowego Zakładu Higieny, https://100lat.pzh.gov.pl/ (dostęp: 01.05.2019); M. Bilek, Od II Rzeczypospolitej do Wspólnej Europy (służby sanitarne w Polsce 1918-2005) [w:] W służbie zdrowiu publicznemu (zarys historii służb sanitarnych państwa polskiego 1918-2010), red. A. Wojtyła, P. Biliński, Warszawa 2010; P. Grata, Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej. Uwarunkowania – instytucje – działania, Rzeszów 2013; Państwowy Zakład badania żywności i produktów użytku, „Biuletyn Ministerstwa Zdrowia Publicznego” 1919, nr 9, s 108; Polityka społeczna państwa polskiego 1918-1935, Warszawa 1935; M. Woch, Instytucje kształtujące system opieki zdrowotnej w Polsce (Analiza prawno-porównawcza lat 1918-2004), Włocławek 2012.