Państwowe Zakłady Lotnicze – Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego Warszawa

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Państwowe Zakłady Lotnicze – Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego Warszawa – najstarsza polska wytwórnia lotnicza. Powstała w 1928 na bazie Centralnych Warsztatów Lotniczych w Warszawie. Początki wiązały się z kontynuacją prac rozpoczętych w CWL oraz uruchomieniem produkcji licencyjnych myśliwców Wibault 70C1. Pierwszą własną konstrukcją był „płatowiec pościgowy” PZL-1 (Zygmunt Puławski, przy współpracy Witolda Rumbowicza i Stanisława Praussa). Został ukończony w 1929, stając się techniczną sensacją na europejską skalę, jednak nie wszedł do seryjnej produkcji. W 1930 zbudowano prototyp samolotu myśliwskiego PZL-6 (następca PZL-1), który rozsławił w świecie polski przemysł lotniczy. Równocześnie przygotowano jego modyfikację PZL-7, który w 1931 wszedł do produkcji. Był to pierwszy sprzedany samolot własnej konstrukcji. Do wybuchu II wojny światowej seryjnie produkowano m.in. PZL-5 (Władysław Kozłowski i Stefan Malinowski), rodzinę samolotów myśliwskich Puławskiego, rodzinę „Karasi” (Stanisław Prauss), PZL-37 „Łoś”. Łącznie wyprodukowano ponad tysiąc maszyn, z tego część na eksport. Podczas II wojny zakłady przejęli Niemcy, niszcząc je w trakcie odwrotu. Po wojnie PZL nr 1 miały być zapleczem studyjno-projektowym. W 1946 powstało Centralne Studium Samolotów, w 1950 zreorganizowane w zakład produkcyjny WSK nr 4, od 1957 WSK Okęcie. W następnych latach biuro konstrukcyjne rozwiązano, a zakłady postawiono w stan likwidacji. Kolejne zmiany wiązały się z przywróceniem wytwórni na Okęciu i przekształceniem jej w 1976 w Centrum Naukowo-Produkcyjne Samolotów Lekkich PZL-Warszawa. W WSK Okęcie opracowano najwięcej prototypów polskich samolotów, silników i osprzętu lotniczego. Spośród samolotów wymienić można: „Junak 2” i „Junak 3”, CSS-13, MD-12F, TS-11 „Iskra”, PZL-104 „Wilga”, PZL-106 „Kruk”, PZL-130 „Orlik”, PZL-230 „Skorpion” i in. W zespole konstrukcyjnym pracowali m.in. Tadeusz Sołtyk, Andrzej Frydrychewicz, Bronisław Żurakowski, Franciszek Misztal, Leszek Dulęba. Po 1989 zakłady wróciły do nazwy PZL „Warszawa-Okęcie”; od 2002 EADS PZL „Warszawa-Okęcie” SA. W 2014 stały się częścią Airbus Defence and Space. W 2002 rozpoczęto produkcję elementów samolotów CASA C-295M i CN-235, a w 2004 dostawy podzespołu dla rodziny samolotów Airbus.

Źródła: J. Babiejczuk, J. Grzegorzewski, Polski przemysł lotniczy 1945-1973, Warszawa 1974; A. Glass, Samoloty PZL 1928-1978, Warszawa 1980; K. Placha Hetman, WSK Okęcie OKL MD-12 1959, [[1]] (dostęp: 30.05.2019); E. Malak, Prototypy samolotów bojowych i zakłady lotnicze. Polska 1930-1939, Warszawa 2011; O niezrealizowanych projektach PZL Okęcie po II wojnie światowej na kolejnej Glassówce, [[2]] (dostęp:30.05.2019); Polskie Zakłady Lotnicze Warszawa, [3] (dostęp: 30.05.2019).