Państwowe Zakłady Inżynierii

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Państwowe Zakłady Inżynierii – polskie zakłady produkujące pojazdy i sprzęt wojskowy. Powstały 19.03.1928 na zlecenie marszałka Józefa Piłsudskiego i ministra przemysłu i handlu Eugeniusza Kwiatkowskiego. Było to samodzielne przedsiębiorstwo państwowe utworzone na bazie Centralnych Warsztatów Samochodowych. Zakłady obejmowały Państwową Wytwórnię Samochodów, Państwową Wytwórnię Łączności, Państwową Wytwórnię Saperską w Warszawie, warsztaty i stocznię w Modlinie i tartak w Ossowcu. Dyrektorem naczelnym został Kazimierz Meÿer. W 1930 do PZInż przyłączono Zakłady Mechaniczne „Ursus”. Liczba pracowników wzrosła z 1888 do 2539. W 1930 podpisano umowę licencyjną z firną Vickers na produkcję czołgów. PZInż wytwarzały pojazdy mechaniczne, sprzęt łączności i saperski dla Wojska Polskiego oraz samochody cywilne i motocykle. Produkowano m. in.: cywilne CWS, sanitarne CWS P1, dostawcze CWS 1,5 t, pancerne Ursus wz. 29, motocykle CWS C4S, CWS Sokół, Sokół 600, Sokół 200 oraz przyczepki samochodowe i gąsienice do czołgów. Produkowano również sprzęt łącznościowy, m. in. innowacyjną radiostację RKD. W 1932 podpisano umowę licencyjną z włoskim Fiatem. W 1934 ukończono budowę fabryki samochodów i wozów pancernych, która dostarczała podstawową część produkcji zakładów. W 1936 dyrektorem PZInż został Adam Kręglewski. Zakłady pokrywały wówczas zapotrzebowanie mobilizacyjne na sprzęt specjalny dla wojska w 18%. W II połowie lat 30. przeciętna produkcja roczna pojazdów wynosiła: 1000 szt. specjalnych, 2225 szt. ciężarowych, 1775 szt. osobowych i 800 szt. motocykli oraz 130 szt. autobusów. Wartość produkcji rocznej wytwórni samochodów wynosiła w połowie lat 30. 95,2 mln zł. Kapitał zakładowy w 1938 osiągnął sumę 22,4 mln zł. Po 1939 zakłady zostały zajęte przez Niemców. Sprzęt został wywieziony na teren Rzeszy. Do 1944 wytwórnie PZInż uległy zniszczeniu w wyniku bombardowań.

Źródła: K. Groniowski, Technika motoryzacyjna w Polsce w okresie międzywojennym, Wrocław 1965; M. W. Majewski, Rozwój motoryzacji w Drugiej Rzeczypospolitej, Kraków 2016; P. Stawecki, Państwowe Zakłady Inżynierii [w:] Encyklopedia historii Drugiej Rzeczypospolitej, red. A. Garlicki, Warszawa 1999; P. Stawecki, Państwowe Zakłady Inżynierii [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. 2, Warszawa 1981.