PZL Warszawska Wytwórnia Płatowców

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

PZL Warszawska Wytwórnia Płatowców – pierwsza i największa w okresie międzywojennym państwowa wytwórnia samolotów. Powstała 15.03.1928 w Warszawie na Mokotowie, na bazie Centralnych Warsztatów Lotniczych. Warsztaty miały charakter samodzielnego przedsiębiorstwa państwowego, był to zakład przemysłu zbrojeniowego podlegający Departamentowi Aeronautyki MSW. Dyrektorem został Witold Rumbowicz. W l. 1928-1934 liczba pracowników wzrosła z 800 do 1200. Od 1928 PZL posiadała licencję na produkcję nowoczesnego francuskiego górnopłatu myśliwskiego Wimbault 7. Zakłady specjalizowały się w produkcji samolotów metalowych. Do 1930 wybudowano 25 szt. samolotów Wimbault. Po likwidacji Wielkopolskiej Wytwórni Samolotów „Samolot” w 1930 w PZL rozpoczęto produkcję płatowców. Udoskonalono samoloty Bartel BM-4a i Bartel BM-5. Budowano prototypy samolotów: myśliwskich (PZL P-1), łącznikowych (PZL Ł-2), bombowych (PZL-3), pasażerskich (PZL-4) i szkolno-sportowych (PZL-5). Najważniejszym projektem był PZL P-1 konstrukcji Zygmunta Puławskiego. Samolot posiadał innowacyjny mewi płat, zwany płatem polskim. Wynalazek rozsławił zakłady za granicą. W 1934 zakłady przeniesiono na Okęcie-Paluch, zmieniono nazwę na Państwowe Zakłady Lotnicze Wytwórnia Płatowców (PZL WP-1). Była najnowocześniejszą wytwórnią płatowców Polski międzywojennej. Zajmowała powierzchnię 18 ha, zatrudniała 3600 pracowników. Wartość zakładów wynosiła 25 mln zł. Dyrektorem został Kazimierz Kazimierczak. Powiększono Wydział Studiów, umożliwiając zwiększenie prac prototypowych, których efektem były: bombowiec PZL-37 „Łoś”, samolot pościgowy PZL 38 „Wilk”. Od 1936 wytwórnia przestawiła się całkowicie na konstrukcje metalowe. Uruchomiono produkcję samolotu rozpoznawczo-bombowego „Karaś”. Do 1939 wybudowano ich 240 szt. (model P-23A, P-23-B). Ulepszono myśliwiec P-24, od 1936 rozpoczęto produkcję samolotów na eksport. Do 1939 sprzedano 148 samolotów (Turcja, Rumunia, Bułgaria, Grecja). Najnowocześniejszym projektem Wytwórni były „Łosie”. Do 1939 wyprodukowano ich ponad 70. W okresie okupacji zakłady przekształcono na warsztaty remontowe niemieckich wytwórni samolotów. Funkcjonowały pod nazwą Brandenburgische Werke Warszawa-Paluch. W 1945 przekształcone w Centralne Studium Samolotów pod dyrekcją Franciszka Misztala.

Źródła: M. Gajewski, Puławski Rafał Zygmunt [w:] Słownik Biograficzny Miasta Lublina, t. 2, Lublin 1996; A. Glass, Kazimierczak Kazimierz [w:] Słownik polskich pionierów techniki, Katowice 1984; A. Glass, Samoloty PZL 1928-1978, Warszawa 1980; A. Glass, Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939, Warszawa 2003; M. W. Majewski, Samoloty i zakłady lotnicze II Rzeczypospolitej, Warszawa 2008; Państwowe Zakłady Lotnicze (PZL) Warszawa, Państwowe Zakłady Lotnicze Wytwórnia Płatowców nr 1 (PZL WP-1), Centralne Studium Samolotów PZL (CSS), Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego nr 4 Warszawa-Okęcie (WSK nr 4 Warszawa-Okęcie), Ośrodek Konstrukcji Lotniczych WSK Okęcie, Centrum Naukowo-Produkcyjne Samolotów Lekkich PZL-Warszawa (CNPSL PZL-Warszawa), PZL Warszawa-Okęcie, EADS PZL Warszawa-Okęcie / Airbus Military EADS PZL Warszawa-Okęcie, http://www.samolotypolskie.pl/samoloty/2288/126/Panstwowe-Zaklady-Lotnicze-PZL-Warszawa (dostęp 29.09.2019); K. Placha Hetman, Polski przemysł lotniczy – część 9, https://www.polot.net/pl/polski_przemysl_lotniczy_czesc_9, (dostęp 29.09.2019).