Ogólnopolska Konwencja Węglowa

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ogólnopolska Konwencja Węglowa – kartel górniczy z siedzibą w Katowicach, utworzony 10.07.1925 w wyniku zawarcia umowy w Katowicach pomiędzy Górnośląską Konwencją Węglową, a Krakowsko-Dąbrowską Konwencją Węglową. Konwencja była następstwem wojny celnej z Niemcami. Kartel objął kopalnie dostarczające łącznie 98% węgla. Do zadań Konwencji należało ustalanie cen, a także podział kontyngentów pomiędzy poszczególne kopalnie. Zakres działania Konwencji odnosił się do rynku wewnętrznego oraz eksportu węgla z Polski do krajów kontyngentowych, do których należały: Austria, Czechosłowacja, Węgry. Umowa określała politykę cenową, zakres przydziału kwot wydobycia oraz podział rynku zbytu celem wyeliminowania producenckiej konkurencji. W Górnośląskiej Konwencji Węglowej skupionych było 15 członków z 74% kontyngentami wysyłkowymi. Natomiast w Krakowsko-Dąbrowskiej Konwencja Węglowa było 14 członków z 25,5% wydobyciem (Zagłębie Dąbrowskie otrzymało 20% wydobycia, a Okręg Krakowski 5,5%). Gwarectwo Brzeszcze otrzymało 0,5% wydobycia węgla. Rozdzielania własnych kontyngentów na poszczególne kopalnie dokonywało każde zagłębie na podstawie ustaleń. Tym samym rozmiary produkcji kopalń były wynikiem wyznaczenia kontyngentów. Przekroczenie kontyngentu skutkowało nałożeniem kary wynoszącej 8 franków szwajcarskich, co odpowiadało 8 zł za każdą tonę sprzedaną ponad kontyngent. Sprzedaż węgla po cenach niższych niż podane w cennikach Konwencji lub też na warunkach dogodniejszych podlegała karze w wysokości 5-krotnej różnicy między ceną przepisaną przez Konwencję, a uzyskaną. Równocześnie Konwencja ujednolicała i koordynowała warunki sprzedaży, do których należały: ceny minimalne, rabaty, a także warunki płatności za dostawy węgla. Na tzw. „wolnych rynkach” nie obowiązywały żadne ograniczenia. W 1930 dokonano reorganizacji i zmieniono nazwę podmiotu na Polska Konwencja Węglowa.

Źródła: F. Biały, Polska Konwencja Węglowa [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945, t. 2, Warszawa 1981; A. Jarosz-Nojszewska, Hutnictwo żelaza w Drugiej Rzeczypospolitej [w:] Problemy energetyczne Polski. Część I: Surowce, red. A. Jarosz-Nojszewska, W. Morawski, Warszawa 2016; A. Jezierski, C. Leszczyńska, Historia gospodarcza Polski, Warszawa 2003; M. Łapa, Przymusowa kartelizacja przemysłu II Rzeczypospolitej w latach 1925-1933, „Acta Universitatis Lodziensis, Folia Historica” 1997, nr 60; S. Wachowiak, Czasy, które przeżyłem, Warszawa 1991; U. Zagóra-Jonszta, Kartelizacja górnośląskiego przemysłu w latach 1922-1939 (wybrane problemy), „Studia ekonomiczne” 2005, nr 34.