Ośrodki zdrowia i opieki

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ośrodki zdrowia i opieki – placówki opiekuńcze tworzone w Polsce w latach 30; zastąpiły funkcjonujące dotąd stacje opieki. Ośrodki łączyły funkcje opiekuńcze, profilaktyczne oraz lecznicze. Bezpośrednio podlegały administracji komunalnej, współpracowały z organizacjami i instytucjami społecznymi, komisjami opieki społecznej i opiekunami społecznymi. Sprawowały opiekę i udzielały pomocy na określonym obszarze, tzw. rejonie opiekuńczym. Do ich zadań należały: ustalenie potrzeb i odpowiednich form wsparcia, wykonywanie opieki i kontrola skuteczności wdrożonych działań. Swymi działaniami obejmowały rodziny z ograniczoną możliwością samodzielnego życia lub jej całkowicie pozbawionymi. Skupiały się głównie na opiece nad dziećmi i młodzieżą, osobami niepełnosprawnymi, ciężko lub przewlekle chorującymi, nad osobami w podeszłym wieku. Wzorcowe placówki powstały w 1935 r. w Warszawie; utworzono ich 10. Stołeczne miejskie ośrodki zdrowia i opieki prowadziły akcje profilaktyczne, mające na celu dbałość o higienę podopiecznych; akcje związane z zapobieganiem chorobom zakaźnym, szczepienia profilaktyczne, tworzono przy nich świetlice dla dzieci szkolnych, poradnie niemowlęce; poradnie „C” dla kobiet w ciąży, zapewniające opiekę lekarską w okresie ciąży i porodu; udzielały pomocy prawnej. Zapewniały leczenie ambulatoryjne w istniejących przy ośrodkach poradniach społeczno-leczniczych. W 1937 r. przy II Ośrodku Zdrowia i Opieki Zarządu m. Warszawy uruchomiono poradnię dla młodzieży; w jej ramach m.in. prowadzono kursy zawodowe, douczano. W 1936 r. w całym kraju funkcjonowało ok. 400 ośrodków zdrowia i opieki. Udzielana w nich pomoc rodzinie w znacznej mierze polegała na przekazywaniu przydziałów żywności, odzieży, obuwia, środków leczniczych, mydła, opału, w niewielkim stopniu zapomóg pieniężnych stałych i doraźnych. Opłacano pobyt w półzamkniętych i zamkniętych zakładach opiekuńczych, służono pomocą mieszkaniową. Ponadto pomagano znaleźć pracę bezrobotnym, kierowano dzieci i młodzież do instytucji, w których mogły otrzymać pomoc, starano się o miejsca w przedszkolu, szkole, świetlicy, kolonii czy półkolonii itp. W niektórych ośrodkach rozwijano akcję poradnictwa rodzicom w zakresie rozwoju i zdrowia dziecka.

Źródła: M. Balcerek, Rozwój opieki nad dzieckiem w Polsce w latach 1918-1939, Warszawa 1978; P. Grata, Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej. Uwarunkowania – instytucje – działania, Rzeszów 2013; Kronika, „Opiekun Społeczny” 1938, nr 10; E. Manteuffel, Poradnie dla młodzieży, „Opiekun Społeczny” 1937, nr 10-11; S. Stypułkowski, Ośrodek Zdrowia i Opieki, „Opiekun Społeczny” 1937, nr 7; E. Więckowska, Instytucje zdrowia publicznego w II Rzeczypospolitej – organizacja, cele, zadania, „Przegląd Epidemiologiczny” 2000, nr 54.