Narodowa Organizacja Kobiet

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Narodowa Organizacja Kobiet – jedna z większych kobiecych organizacji społecznych i politycznych w Polsce o charakterze katolickim. Narodowa Organizacja Kobiet powstała 7.05.1919 na bazie utworzonej pod koniec 1918 Narodowej Organizacji Wyborczej Kobiet. Pierwszą przewodniczącą została Józefa Szebko. NOK od początków swego istnienia ściśle związana była z Narodową Demokracją, zachowując jednak samodzielność. Główna siedziba organizacji znajdowała się w Warszawie, skąd kontrolowano aktywność ugrupowania w całej Polsce, skupiającą się w różnych oddziałach. Hasło przewodnie NOK brzmiało: „Bóg i Ojczyzna”. Warunkiem członkostwa było posiadanie obywatelstwa polskiego. Celem stowarzyszenia była działalność na rzecz równouprawnienia i aktywizacji kobiet w życiu publicznym kraju, promowanie tradycyjnego modelu rodziny, postaw patriotycznych i chrześcijańskich oraz wspieranie rozwoju kulturalnego i ekonomicznego kraju. NOK Wydawała broszury, książki, organizowała wykłady, kursy i publiczne wiece. Zakładała także świetlice, biblioteki, czytelnie oraz kasy zapomogowe i ubezpieczeniowe. Przy okazji wyborów do sejmu, senatu i rad miejskich NOK organizowała wiece agitujące do udziału w głosowaniu. W okresie reform skarbowo-walutowych działaczki zorganizowały zbiórkę złota na rzecz skarbu narodowego. W latach 1922-1927 przewodnicząca NOK Irena Puzynianka była posłanką na sejm I kadencji II Rzeczypospolitej a J. Szebko senatorką. W 1931 NOK liczyła 78 tys. członkiń, zrzeszonych w 200 oddziałach. Stowarzyszenie nawiązywało współpracę z innymi organizacjami, takimi jak: Polskie Stowarzyszenie Kobiet z Wyższym Wykształceniem, Polska Liga Przeciwalkoholowa, Katolicki Związek Polek, Związek Kobiet Pracujących, Stowarzyszenie Zjednoczonych Ziemianek, Obywatelski Komitet Wykonawczy Obrony Państwa, Komitet Pomocy Kobiety Polskiej Powracającym Rodakom. Organizacji nie udało się całkowicie uniezależnić od endecji, co było powodem licznych konfliktów wśród członkiń. Wątpliwości budziły także nacjonalistyczne poglądy głoszone przez NOK. Stowarzyszenie działało do 1939. Po wybuchu II wojny światowej członkinie założyły Narodową Organizację Wojskową Kobiet, która działała w ramach Narodowej Organizacji Wojskowej. Najaktywniejszymi działaczkami NOK były: I. Puzynianka, Ewelina Pepłowska, Gabriela Balicka-Iwanowska, J. Szebko.

Źródła: Dziesięciolecie Pracy Narodowej Organizacji Kobiet w Łodzi, Łódź 1928; D. Kałwa, Model kobiety aktywnej na tle sporów światopoglądowych. Ruch feministyczny w dwudziestoleciu międzywojennym [w:] Równe prawa i nierówne szanse. Kobiety w Polsce międzywojennej, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2000; Statut Stowarzyszenia: Narodowa Organizacja Kobiet, Warszawa 1921.