Moraczewska Zofia

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Moraczewska Zofia – z domu Gostkowska, ur. 4.07.1873 w Czerniowcach, zm. 16.11.1958 w Sulejówku; działaczka społeczna i polityk lewicy, jedna z pionierek walki o pełne i rzeczywiste równouprawnienie kobiet. Jako nastolatka kształciła się we Lwowie, przez kilka lat pracowała jako nauczycielka. W wieku 23 lat wyszła za mąż za świeżo upieczonego absolwenta Politechniki Lwowskiej Jędrzeja Moraczewskiego. Zofia, podobnie jak mąż, zapisała się w tym czasie do Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego (PPSD). Nowy początek w życiu Moraczewskich wyznaczył rok 1907, kiedy Jędrzej dostał się do parlamentu wiedeńskiego jako poseł PPSD. Zofia zaczęła działalność społeczną w środowisku robotniczym. Szczególnie bliska była jej działalność na rzecz równouprawnienia kobiet oraz praw robotników. W 1916 roku Moraczewska została przewodniczącą Ligi Kobiet Galicji i Śląska. Doświadczenie Moraczewskiej dało jej silną pozycję w niepodległej Polsce. W 1918 roku stanęła na czele Zjednoczonej Ligi Kobiet, a w styczniu kolejnego roku kandydowała do Sejmu Ustawodawczego z okręgu krakowskiego. Do parlamentu dostała się jako jedyna posłanka socjalistyczna. Współpracowała z Klubem Politycznym Kobiet Postępowych. Uważała, że ma podwójne obowiązki polityczne: z jednej strony zajmować się sprawami ogółu posłów, z drugiej ― poświęcać się sprawie równouprawnienia kobiet. Pierwsza interpelacja, złożona przez nią 5 marca 1919 roku, dotyczyła właśnie tej kwestii. 26 września 1922 roku Zofia złożyła mandat. Prawdopodobnie miało to związek ze śmiercią syna, poległego w wojnie bolszewickiej. Na kilka lat poświęciła się życiu rodzinnemu w Sulejówku. Kontynuowała pracę społeczną i feministyczną. W 1928 roku współtwórczyni Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet. W listopadzie 1930 roku wróciła do Sejmu jako posłanka Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem. Po wojnie, od 1947 przygotowywała do druku „Encyklopedię polskiego ruchu kobiecego”. Pochowana na cmentarzu Powązki Wojskowe w Warszawie. Odznaczona Krzyżem Kawalerskim (1927) i Oficerskim (1930) Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżem Niepodległości (1931).

Źródła: Kamila Cybulska, O niepodległość i prawa kobiet. Zofia Moraczewska 1873-1958. Życie i działalność, Warszawa 2021; I. Florczak, Zofia Moraczewska (1873-1958). Kobieta-polityk II Rzeczypospolitej, „Acta Universitatis Lodziensis, Folia Historica", t. 77, s. 2003; Z. Moraczewska, Liga Kobiet Galicji i Śląska [w:] Służba Ojczyźnie. Wspomnienia uczestniczek walk o niepodległość 1915-1918, red. A. Rychterówa, Warszawa 1929; W. Najdus, O prawa kobiet w zaborze austriackim [w:] Kobieta i świat polityki. Polska na tle porównawczym w XIX i początkach XX wieku, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 1994; W. Najdus, Polska Partia Socjalno-Demokratyczna Galicji i Śląska 1890-1919, Warszawa 1983; A. Próchnik, Kobieta iv polskim ruchu socjalistycznym, Warszawa 1948.