Miarka Karol

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Miarka Karol – nauczyciel, pisarz ludowy, działacz społeczny i narodowy, publicysta, drukarz. Urodził się 22.10.1825 r. w Pielgrzymowicach, zmarł 15.08.1882 r. w Cieszynie, Po ukończeniu w 1846 r. seminarium nauczycielskiego został nauczycielem ludowym. W latach 50. XIX w. pod wypływem propagatora nauki języka polskiego ks. Bernarda Bogedaina zaczęło się rozwijać jego zainteresowanie polskością, językiem i kulturą. Dużą rolę w tym procesie odegrali redaktor „Gwiazdki Cieszyńskiej” Paweł Stalmach oraz znany pisarz, wydawca i działacz narodowy Józef Chociszewski. Pisał powieści o tematyce legendarno-historycznej, tworzył także sztuki dramatyczne, powieści sensacyjne, utwory o tematyce regionalnej, dla „Gwiazdki Cieszyńskiej” pisał reportaże, mające wspierać poczucie solidarności Polaków z różnych zaborów. Głęboko osadzona w śląskiej tradycji i folklorze twórczość Miarki była nastawiona na dotarcie do mniej wyrobionego ludowego czytelnika, co pozwalało na rozwój polskiego czytelnictwa na Śląsku. Z czasem coraz więcej czasu i uwagi poświęcał pracy wydawcy i publicysty. W latach 1868-1869 redagował „Zwiastuna Górnośląskiego”, w 1869 r. przeniósł się do Królewskiej Huty, gdzie wydawał kupionego od Chociszewskiego „Katolika”. W 1870 r. związał się z opozycyjną wobec władz pruskich partią Centrum, którą wspierał w wyborach, zapewniając jej dzięki głosom Polaków przewagę na Górnym Śląsku. Aktywny sprzeciw wobec polityki Kulturkampfu spowodował w 1872 r. atak ze strony kanclerza Bismarcka. W odpowiedzi Miarka opublikował Otwarty list do księcia Bismarcka, w którym domagał się sprawiedliwego traktowania ludności polskiej na Śląsku. Spór z kanclerzem przysporzył Miarce i „Katolikowi” popularności oraz tysiące nowych czytelników. Miarka założył własne wydawnictwo „Biblioteka Katolicka” oraz drukarnię w Mikołowie w 1874 r., gdzie przeniósł redakcję „Katolika”; wydawał też „Kalendarz Górnośląski” i „Kalendarz Mariański”. W 1869 r. założył Kasyno Katolickie realizujące cele kulturalno-oświatowe, organizujące przedstawienia teatralne i współdziałające w zakładaniu teatrów amatorskich na Śląsku. Po zamknięciu Kasyna przez władze pruskie w 1872 r. na jego miejsce utworzył tzw. Kółko Towarzyskie oraz bibliotekę. Dążył do zacieśniania kontaktów z innymi zaborami i popularyzacji idei polskości Śląska. W latach 70. XIX w. uznawany za najwybitniejszego, najbardziej aktywnego i podejmującego wiele pionierskich przedsięwzięć działacza narodowego na Górnym Śląsku. Mimo powtarzających się prześladowań ze strony władz nadal rozwijał swą działalność propagując zaczerpnięte z Wielkopolski idee pracy organicznej, zakładał spółdzielnie spożywców popularyzujące rozwój polskiego handlu, w 1879 r. założył Górnośląskie Towarzystwo Kredytowe Włościan.

Źródła: A, Bar, Karol Miarka: studium z dziejów Górnego Śląska, Katowice 1938; T. Gospodarek, Walka o kulturę narodową ludu na Śląsku (1815-1863), Wrocław – Warszawa – Kraków 1968; I. Homola, Miarka Karol [w:] Polski Słownik Biograficzny, T. XX, Wrocław 1975; K. Miarka, Wybór pism, zebrał i oprac. A. Bar, Katowice 1939; M. Motyka, Z. Hierowski, Karol Miarka (1825-1882), Wrocław 1963; S. Smak, Pisarstwo Karola Miarki, Opole 1966.