Lubelska Wytwórnia Samolotów

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Lubelska Wytwórnia Samolotów – pierwsza polska wytwórnia lotnicza. Powstała w 1921 w Lublinie jako Zakłady Mechaniczne Plage i Laśkiewicz. Do 1935 produkowała samoloty na licencji francuskiej Ansaldo A-1 Balilla, Ansaldo A-300, Potez XV i Potez XXV oraz holenderskiej Fokker F-VIIB/3m. Od 1927 rozpoczęła produkcje także własnych prototypów, m.in.: Lublin R-VIII, Lublin R-X, Lublin R-XIII. W l. 1921-1935 wyprodukowano 664 samoloty. Do 1935 na samolotach z Lublina odbyto rajdy dookoła Europy, Afryki i Azji. W l. 1927-1935 głównym konstruktorem zakładów był Jerzy Rudlicki, konstruktor kilkunastu prototypów samolotów wojskowych i cywilnych oraz samolotu z chowanym podwoziem i sterów w kształcie litery V. W 1935 zakłady Plage i Laśkiewicz doprowadzono do upadłości na skutek procesu upaństwowienia przemysłu lotniczego. W lutym 1936 zakłady otrzymały nazwę Lubelskiej Wytwórni Samolotów, które podlegały Państwowym Zakładom Lotniczym. Dyrektorem został Aleksander Sipowicz. Od 1937 funkcję dyrektora technicznego pełnił Ryszard Bartel. LWS Zatrudniała od 1100 do 1400 pracowników. Dokonano modernizacji zakładów i kontynuowano rozpoczęte przed upaństwowieniem projekty: produkcja serii samolotów R-XIIIF, budowa prototypu wodnosamolotu R-XX (późniejszy LWS-1). Wytwórnia skonstruowała samoloty: bombowiec PZL-30 „Żubr”, samolot sanitarny LWS-2, myśliwiec LWS-5 i samoloty obserwacyjne RWD-14 „Czapla” , LWS-3 „Mewa” i LWS-7 „Mewa" II. Do 1939 wyprodukowano 15 szt. LWS-4A, 65 szt. RWD-14, 50 szt. R-XIIIF, przebudowano 45 szt. Potez XXV montując silniki „Jupiter” oraz rozpoczęto budowę serii 200 szt. LWS-3. Planowano eksport samolotów do Rumunii. Wypadek LWS-4 „Żubra” 7.11.1936 udaremnił te plany. W 1939 zakłady zostały zajęte przez Niemców. Maszyny zdemontowano i wywieziono do Rzeszowa i Mielca. Na terenie zakładów w 1941 powstał nazistowski obóz koncentracyjny w Majdanku. Po 1945 reaktywowano fabrykę jako Lubelskie Zakłady Naprawy Samochodów, na bazie której powstała Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego w Świdniku.

Źródła: A. Glass, Lubelska Wytwórnia Samolotów [w:] Encyklopedia historii Drugiej Rzeczypospolitej, red. A. Garlicki, Warszawa 1999; A. Glass, Rudlicki Jerzy Stanisław [w:] Słownik polskich pionierów techniki, Katowice 1984; A. Glass, T. Różycka, Bartel Ryszard Bogusław Alfons [w:] Słownik biograficzny techników polskich, z. 2, Warszawa 1992; M. W. Majewski, Samoloty i zakłady lotnicze II Rzeczypospolitej, Warszawa 2008; W. Nykiel, Lotniczy przemysł [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. 1, Warszawa 1981; W. Czajka, Jerzy Rudlicki, konstruktor zapomniany?, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin-Polonia” 2005, nr 60.