Libelt Karol

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Libelt Karol – działacz polityczny i społeczny, wybitny filozof, spiskowiec i rewolucjonista. Urodził się 8.04.1807 r. w Poznaniu, zmarł 9.06.1875 r. w Brdowie. Po studiach w Berlinie wziął udział w powstaniu listopadowym, wskutek czego nie mógł podjąć pracy nauczyciela. W 1840 r. powrócił do Poznania, gdzie kierował pensjonatem dla chłopców, rok później został zatrudniony w gimnazjum jako nauczyciel matematyki. Od 1838 r. szeroko zaangażowany w działalność publicystyczną, od 1843 r. zaczął wydawać stojące na wysokim poziomie własne czasopismo „Rok … pod względem oświaty, przemysłu i wypadków czasowych”, pisał też swe pierwsze prace filozoficzne. Jako wyznawca mesjanizmu budował system tzw. filozofii narodowej, do najważniejszych jego dzieł należą: Estetyka, czyli umnictwo piękne, Kwestia żywotna filozofii, O miłości ojczyzny, O odwadze cywilnej, System umnictwa czyli filozofii umysłowej. Od 1841 r. działał w Towarzystwie Naukowej Pomocy, postulując poszerzenie zakresu jego działalności o zakładanie ochronek niezbędnych dla zmniejszenia śmiertelności dzieci chłopskich. W 1844 r. został wiceprezesem dyrekcji centralnej Towarzystwa Agronomicznego, którego powstania nie zaakceptowały jednak władze pruskie. W tym samym roku został pozbawiony możliwości wykonywania pracy nauczyciela. Nadal aktywnie w tym czasie spiskował, biorąc udział w przygotowywaniu powstania 1846 r., w którym miał wejść z ramienia Poznańskiego w skład Rządu Narodowego. Aresztowany tydzień przed planowanym wybuchem powstania został skazany na 20 lat więzienia. Na wolność wyszedł w marcu 1848 r. po wybuchu rewolucji w Berlinie, wszedł do Centralnego Komitetu Narodowego w Poznaniu. W latach 1848-1850 działał w Lidze Polskiej, w latach 1859-1870 jako poseł do sejmu pruskiego, także prezes Koła Polskiego, wielokrotnie występował w obronie języka polskiego i domagał się utworzenia uniwersytetu w Poznaniu. W 1867 r. założył kółko rolnicze w Czeszewie, w swych ówczesnych pracach postulował uregulowanie relacji między właścicielami ziemskimi a robotnikami folwarcznymi. W latach 1868-1875 stał na czele Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, którego działalność znacząco rozwinął, powołując m. in. nowy wydział nauk ekonomicznych i statystycznych, dzięki jego staraniom powołano w Towarzystwie komisję ortograficzną, mającą zająć się ustaleniem zasad pisowni polskiej.

Źródła: A. Galos, Libelt Karol Fryderyk [w:] Wielkopolski Słownik Biograficzny, red. A. Gąsiorowski, J. Topolski, Poznań 1981; A. Galos, A. Walicki, Libelt Karol [w:] Polski Słownik Biograficzny, XVII, Wrocław – Warszawa 1972; Karol Libelt 1807-1875, red. Z. Grot, Warszawa – Poznań 1976; F. Paprocki, Wielkie Księstwo Poznańskie w okresie rządów Flotwella, Poznań 1970; A. Wojtkowski, Karol Libelt (1807-1875) [w:] Wielkopolanie XIX wieku, T. I, red. W. Jakóbczyk, Poznań 1966; tenże, Karol Libelt jako wychowawca, Poznań 1925.