Kopalnia ropy naftowej w Bóbrce

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kopalnia ropy naftowej w Bóbrce – pierwsza na świecie kopalnia ropy naftowej założona w 1854 przez Ignacego Łukasiewicza oraz Tytusa Trzecieskiego na roponośnych gruntach należących do Karola Klobassy ze Zręcin. Mimo początkowych niepowodzeń, od 1861 wydobycie szybko się zwiększało, w latach 60. XIX w. kopalnia stała się największym producentem ropy w Galicji (1/4 miejscowej produkcji), była równocześnie, dzięki stosowanym najnowocześniejszym metodom wydobycia, miejscem praktyki wielu adeptów sztuki wiertniczej, zasłynęła także z wprowadzonych w 1866 niespotykanych w tych czasach zasad ubezpieczenia brackiego zatrudnionych w niej górników. W 1869 na terenie kopalni utworzono zakład balneologiczny, jednak po wyczerpaniu złóż wód leczniczych szybko przestał on działać. Od 1861 kopalnia prowadzona była przez spółkę Łukasiewicza, Klobassy i Trzecieskiego. Po jej rozwiązaniu pozostawała w rękach Karola Klobassy, dyrektorem nadal pozostał Łukasiewicz. Po jego śmierci (w 1882) kopalnią kierowali kolejno Adolf Jabłoński (do 1887) oraz Zenon Suszycki, który unowocześnił proces wydobycia, wprowadzając w Bóbrce kanadyjską metodę wiertniczą i inicjując w ten sposób kolejny etap rozwoju kopalni. W 1893 spadkobiercy Karola Klobassy sprzedali zakład kanadyjskiemu przedsiębiorcy Williamowi MacGarveyowi. W 1895 kopalnia weszła w skład należącego do MacGarveya oraz jego wspólnika Johna Simeona Bergheima Galicyjskiego Karpackiego Towarzystwa Naftowego, w ramach którego osiągnęła apogeum możliwości wydobywczych (w 1897 wydobyto w Bóbrce 19 990 ton surowca). W 1927 Galicyjskie Karpackie Towarzystwo Naftowe weszło w skład koncernu „Małopolska” Grupy Francuskich Towarzystw Przemysłowych i Handlowych w Polsce, po II wojnie światowej kopalnia w Bóbrce została upaństwowiona. W 1961 na jej terenie powstało Muzeum – Skansen Przemysłu Naftowego w Bóbrce (Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce, w którym nadal wydobywana jest ropa naftowa i wciąż działa ręcznie kopany szyb „Janina”. Znajduje się w nim również szyb „Franek” uruchomiony jeszcze w roku 1860, drewniana kuźnia kopalniana z roku 1856, zrekonstruowana wiertnica ręczna z 1862 oraz budynek administracyjny, tzw. Dom Łukasiewicza z 1865 roku.

Źródła: W. Bełza, Kopalnia w Bóbrce [w:] Iwonicz i okolice, red. W. Bełza, Lwów 1885; J. J. Cząstka, Dzieje przemysłu naftowego w Krośnieńskiem [w:] Krosno. Studia z dziejów miasta i regionu. Tom II (1918-1970), red. J. Garbacik, Kraków 1973; Krośnieńskie kopalnictwo naftowe. Wspomnienia i sylwetki, Krosno 2005; Sz. Morawski, Ropa w Bóbrce [w:] Światek Boży i życie na nim, red. Sz. Morawski, Rzeszów 1871; J. Munia, 40 lat pracy Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce w zachowaniu kultury technicznej i tradycji polskiego przemysłu naftowego i gazowniczego, „Wiek Nafty” 2001, nr 2; B. Olejarz, Wody mineralne z Bóbrki. Zapomniana historia zakładu wodoleczniczego, „Wiek Nafty” 2014, nr 3; T. Wais, Kopalnia ropy naftowej w Bóbrce. 160 lat działalności, „Wiek Nafty” 2014, nr 4.