Komputer KAR-65

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Komputer KAR-65 – komputer konstrukcji Jacka Karpińskiego, zaprojektowany w 1965. Powstał na zlecenie dyrektora Instytutu Fizyki Doświadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego prof. Jerzego Pniewskiego. Celem było stworzenie skanera do zdjęć. Karpiński i jego zespół, w którego skład wchodzili: Diana Wierzbicka, Teresa Pajkowska, Andrzej Wołowski, Tadeusz Kupniewski, Stanisław Tomaszewski oraz członkowie Pracowni Komputerów IFD, skonstruowali w 1968 maszynę dokonującą obliczeń matematycznych nazwaną KAR-65. Miała ona przetwarzać dane o cząstkach elementarnych materii, otrzymanych ze zdjęć z CERN-Genewa. Komputer składał się z 65 tys. części. Zbudowany został z tranzystorów TG-40 i diod DOG-61. Był to komputer asynchroniczny (bez zegara) z pamięcią bębnową i własnym systemem operacyjnym. Jego prędkość wynosiła 1000 operacji na sekundę. KAR-65 był dwa razy szybszy od komputerów „Odra”, znacznie mniejszy i kilkadziesiąt razy tańszy. Wymiary: 1,7x1.4x0.4m, koszt produkcji wynosił 6 mln zł. Pierwszy raz zaprezentowany na Ogólnopolskim Sympozjum Maszyn Matematycznych w Zakopanem 21-26.10.1968. Uznawany za duży krok ku postępowi technologicznemu, nie osiągnął jednak sukcesu komercyjnego. Prace Karpińskiego i jego zespołu były regularnie sabotowane przez władze komunistyczne a sam KAR-65 został ocenzurowany 17.08.1970. Uzasadnieniem było budowanie „niepotrzebnego napięcia pomiędzy grupami badawczymi i konstrukcyjnymi i dezinformujących opinię publiczną”. Trudności w produkcji komputera dostarczał również brak dostępu do precyzyjnych podzespołów elektronicznych. Korzystano z pomocy rzemieślników. Blaszki stykowe dla KAR-65 produkował producent kielichów mszalnych a w produkcji drukowanych obwodów pomagał fotograf. Nierzadko korzystano z materiałów pochodzących z przemytu. Maszyna nie trafiła do produkcji masowej. Ostatni KAR-65 pracował dla IFD do końca lat 80.

Źródła: J. Górski, Polskie wynalazki, które zmieniły świat, Poznań 2018; Ł. Bertram, Takiego komputera nie ma, [1] [dostęp: 6.04.2020]; M. Błoński, Zmarł genialny konstruktor Jacek Karpiński, [2] [dostęp: 6.04.2020]; KAR-65 zapis cenzury, [3] [dostęp: 6.04.2020]; KAR-65 Uniwersalny komputer, [4] [dostęp: 6.04.2020]; G. Shamot, Geniusz o niezwykłym życiu - Jacek Karpiński, KAR-65, [5] [dostęp: 6.04.2020].