Komitet Obrony Robotników

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Komitet Obrony Robotników – jedno z najważniejszych, jawnie działających opozycyjnych ugrupowań społecznych w PRL. Powołanie Komitetu było odpowiedzią na represje władz wobec uczestników strajków z czerwca 1976 r. Z inicjatywy Antoniego Macierewicza zaczęto udzielać pomocy prawnej i finansowej rodzinom represjonowanych. Działania te zaowocowały utworzeniem 23.09.1976 KOR, o czym informowano w Apelu do społeczeństwa i władz PRL. W dokumencie domagano się również przyjęcia do pracy zwolnionych za udział w strajkach, ujawnienia rozmiarów represji i ukarania winnych. KOR zbierał informacje o represjach, wydawał „Komunikat KOR” oraz „Biuletyn Informacyjny KOR”. W maju 1977 r. powstało Biuro Informacyjne, kierowane przez Zofię i Zbigniewa Romaszewskich. Zajmowało się ono dokumentowaniem przypadków łamania praw człowieka i udzielało pomocy osobom prześladowanym ze względów politycznych. W 1977 r. KOR przekształcił się w Komitet Samoobrony Społecznej „KOR”. Jego celem były działania na rzecz instytucjonalnego zabezpieczenia praw człowieka i obywatela, obrona obywateli przed nadużyciami władzy, pomoc pokrzywdzonym, walka z represjami ze względów politycznych, wyznaniowych itp. Wokół Komitetu powstało wiele inicjatyw społecznych, m.in. drugi obieg wydawniczy, wolne związki zawodowe czy niezależny ruch chłopski. Był także intelektualną i organizacyjną podstawą dla NSZZ „Solidarność”. Swą działalność zawiesił w 1980 r., gdy działacze zaangażowali się w budowanie „Solidarności”; formalnie został rozwiązany w 1981 r. W KOR współdziałali przedstawiciele różnych pokoleń, zawodów, osoby o różnych przekonaniach politycznych. Wśród działaczy (w różnych okresach) można wymienić: Jacka Kuronia, Jana Józefa Lipskiego, Antoniego Macierewicza, Piotra Naimskiego, Antoniego Pajdaka, Józefa Rybickiego, ks. Jana Zieję, Adama Michnika, Mirosława Chojeckiego. Ludzie związani z Komitetem zaangażowali się w działania na rzecz demokratyzacji życia w Polsce, część brała udział w obradach „okrągłego stołu” czy startowała w wyborach czerwcowych 1989.

Źródła: D. Cecuda, Leksykon opozycji politycznej 1976-1989, Warszawa 1989; Dokumenty Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR”, wstęp i opracowanie A. Jastrzębski, Warszawa-Londyn 1994; A. Friszke, Czas KOR-u. Jacek Kuroń a geneza Solidarności, Kraków 2011; A. Friszke, Opozycja polityczna w PRL 1945-1980, Londyn 1984; A. Friszke, A. Paczkowski, Niepokorni. Rozmowy o Komitecie Obrony Robotników, Kraków 2008; Kryptonim „Gracze”. Służba Bezpieczeństwa wobec Komitetu Obrony Robotników i Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR” 1976-1981, wybór, wstęp i opracowanie Ł. Kamiński i G. Waligóra, Warszawa 2010; J. Skórzyński, Siła bezsilnych. Historia Komitetu Obrony Robotników, Warszawa 2012.