Komisje opieki społecznej

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Komisje opieki społecznej – instytucje powołane na mocy rozporządzenia Prezydenta RP z 6.03.1928. Były istotnym elementem systemu opieki społecznej, który ukształtował się ostatecznie w latach 30. Tworzono je na poziomie gminnym (gminy powyżej 5 tys. mieszkańców; wydział powiatowy miał prawo nałożenia obowiązku utworzenia komisji również w gminach o mniejszej liczbie mieszkańców), powiatowym i wojewódzkim. Do zadań komisji na szczeblu gminy należało wydawanie opinii i inicjatywa w zakresie organizacji i sposobu wykonywania opieki społecznej w gminie, koordynowanie opieki realizowanej przez władze samorządowe z działalnością opiekuńczą instytucji i stowarzyszeń, przyjmowanie sprawozdań i spostrzeżeń opiekunów społecznych, współudział w podziale gminy na okręgi opiekuńcze, ustalaniu liczby opiekunów społecznych oraz wyborze kandydatów na tę funkcję, opiniowanie preliminarza wydatków gminy na cele opieki społecznej. Podobne zadania miały komisje opieki społecznej na szczeblu powiatowym i wojewódzkim. W skład komisji opieki społecznej poszczególnych szczebli wchodzili: przewodniczący zarządu odpowiedniego szczebla, członkowie rady gminnej (miejskiej), powiatowej lub wojewódzkiej oraz opiekunowie społeczni. Do komisji szczebla powiatowego i wojewódzkiego wchodzili także przedstawiciele instytucji i stowarzyszeń pomocowych. W gminach wiejskich poniżej 5 tys. mieszkańców zadania komisji opieki społecznej zostały nałożone na zarząd gmin, a opiekunowie społeczni swe sprawozdania przedkładali radom gminy. Rozporządzenie odrębnie potraktowało województwa: poznańskie i pomorskie, biorąc pod uwagę działające na ich obszarze miejscowe i zbiorowe związki wsparcia ubogich (stan ten utrzymał się do 1938). Do końca 1929 komisje opieki społecznej powstały na szczeblach wojewódzkich; do 1932 zorganizowano 255 powiatowych, 558 miejskich oraz 6304 gminnych komisji opieki społecznej. Względy finansowe opóźniły i utrudniły proces tworzenia instytucji opieki społecznej.

Źródła: M. Brenk, K. Chaczko, R. Pląsek, Opieka społeczna w II Rzeczpospolitej – wprowadzenie do tekstów źródłowych, „Praca Socjalna” 2019, nr 4; K. Chaczko, „Polska w soczewce”. Ewolucja oraz modernizacja systemu opieki i pomocy społecznej w perspektywie instytucjonalnej, „Rocznik Administracji Publicznej” 2016, nr 2; P. Grata, Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej. Uwarunkowania-instytucje-działania, Rzeszów 2013; K. Kabziński, Z zagadnień organizacyjno-prawnych opieki społecznej w Polsce (w świetle czasopiśmiennictwa okresu dwudziestolecia międzywojennego), [1] (dostęp: 3.04.2020); Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 marca 1928 r. o opiekunach społecznych i komisjach opieki społecznej, Dz. U. 1928, nr 29, poz. 267; Rozporządzenie Ministra Opieki Społecznej z dnia 12 września 1938 r. o rozciągnięciu mocy art. 4 ustawy z dnia 16 sierpnia 1923 r. o opiece społecznej oraz o zniesieniu związków wspierania ubogich na obszarze województw poznańskiego i pomorskiego, Dz. U. 1938, nr 74, poz.523, 524, 525; J. Starczewski, Ustawodawstwo o opiece społecznej w Polsce, „Opiekun Społeczny” 1938, nr 10; Ustawa z dnia 16 sierpnia 1923 r. o opiece społecznej, Dz. U. 1923, nr 92, poz. 726.