Komisja Kodyfikacyjna Rzeczypospolitej Polskiej

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Komisja Kodyfikacyjna Rzeczypospolitej Polskiej – kolegialny, niezależny i apolityczny organ sejmowy powołany 3.06.1919 mocą ustawy przyjętej jednomyślnie przez Sejm Ustawodawczy w celu ujednolicenia przepisów prawa pozaborowego (Komisja działała do wybuchu II wojny światowej). W skład Komisji początkowo wchodziły 44 osoby, w tym prezydent i 3 wiceprezydentów, a następnie 69 teoretyków i praktyków (cywilistów, karnistów, przedstawicieli doktryny prawa, adwokatów, sędziów). Pierwszym prezydentem został prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego Ksawery Franciszek Fierich, następnie był nim prezes Izby Cywilnej Sądu Najwyższego Bolesław Norbert Pohorecki. Wiceprezydentami byli: prof. Ernest Till z Uniwersytetu Lwowskiego, dr Stanisław Bukowiecki z Prokuratury Generalnej w Warszawie i poznański adwokat Ludwik Cichowicz. Członkowie Komisji byli powoływani przez Naczelnika Państwa na wniosek Ministra Sprawiedliwości, w porozumieniu z Marszałkiem Sejmu. Początkowo Komisja była podzielona na wydział cywilny i wydział karny, od 1924 na sekcje, po czym zespoły. W wyniku prac Komisji zostały opracowane: w zakresie prawa cywilnego procesowego – kodeks postępowania cywilnego, w zakresie prawa karnego materialnego – kodeks karny i prawo o wykroczeniach, w zakresie prawa karnego procesowego. Ponadto zunifikowano: prawo wekslowe i czekowe, ustawę o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych, ustawę o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych, ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. sądowego, administracyjnego, prawa pracy i prawa wojskowego. Zostały wprowadzone innowacyjne normy kauczukowe uprawniające sędziego do ingerencji w zakresie treści umów i ich unieważniania. Prace Komisji obejmowały również zagadnienia kodyfikacji prawa małżeńskiego, rodzinnego, rzeczowego i spadkowego. W wyniku współpracy KK z zagranicznymi ośrodkami kodyfikacyjnymi (m.in. Francja, Belgia, Włochy, Czechosłowacja, Jugosławia, Rumunia) pozyskiwano materiały porównawcze z dziedziny prawa cywilnego i karnego.

Źródła: L. Górnicki, Prawo cywilne w pracach komisji kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej polskiej w latach 1919-1939, Wrocław 2000; S. Grodziński, Komisja Kodyfikacyjna Rzeczypospolitej Polskiej, „Czasopismo Prawno-Historyczne” 1981 nr 1; M. Mazuryk, I. Sadowski, Organizacja i funkcjonowanie Komisji Kodyfikacyjnych prawa cywilnego w latach 1919-1989, „Roczniki Nauk Prawnych” 2011, t. 23, nr 1; S. Płaza, Historia prawa w Polsce na tle porównawczym, cz. 3, okres międzywojenny, Kraków 2001; Sprawozdanie z działalności Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej Polskiej za czas od 3 czerwca 1919 do 31 maja 1920, „Kwartalnik Prawa Cywilnego i Karnego”; D. Trapkowska, Tworzenie prawa w Polsce: Tradycja i współczesność, Warszawa 2000.