Komisja Ankietowa Badania Warunków i Kosztów Produkcji oraz Wymiany

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Komisja Ankietowa Badania Warunków i Kosztów Produkcji oraz Wymiany – komisja ustanowiona 22.12.1926 rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej, z inicjatywy Instytutu Gospodarstwa Społecznego oraz na prośbę związków zawodowych. W skład Komisji Ankietowej, powoływanej przez Prezydenta Rzeczypospolitej uchwałą Rady Ministrów, wchodził przewodniczący, zastępca przewodniczącego, a także 33 członków. Jednym z działaczy komisji był Wincenty Jastrzębski. Jako rozbudowane zaplecze naukowe ówczesnego ministra przemysłu i handlu Eugeniusza Kwiatkowskiego, prowadziła badania uwarunkowań funkcjonowania gospodarki, w tym technicznych, ekonomicznych i społecznych warunków wytwarzania i zbytu w gałęziach przemysłu. Wykazywała nieprawidłowości w funkcjonowaniu koncernów, karteli i spółek akcyjnych. Celem działań Komisji było umożliwienie wypracowania przez rząd właściwej polityki gospodarczej, lepszej organizacji przemysłu oraz obniżenia cen rynkowych. Wyniki badań zostały zawarte w Sprawozdaniach Komisji Ankietowej Badania Warunków i Kosztów Produkcji oraz Wymiany (t. 1-15, 1928). W trakcie swoich prac Komisja opowiedziała się za kartelizacją, jednocześnie wskazując na nieprawidłowości funkcjonowania karteli: brak działań zmierzających do racjonalizacji produkcji, wspieranie przedsiębiorstw technicznie, rozbieżności kosztów produkcji i cen. Celem rozwoju przemysłu hutniczego w Polsce, Komisja Ankietowa zalecała obniżenie stopy kredytowej, ponadto utworzenie kredytu inwestycyjnego i obrotowego, stosowanie ulg taryfowych. Badania przeprowadzone przez Komisję Ankietową wykazywały, iż w 1925 przeciętny utarg ze sprzedaży 1 tony węgla był o 0,27 zł niższy od kosztów własnych wraz z amortyzacją. W 1926 zyski stanowiły ok. 5,11% kapitału zakładowego w badanych przez Komisję przedsiębiorstwach.

Źródła: Z. Landau, Komisja Ankietowa Badania Warunków i Kosztów Produkcji oraz Wymiany [w:] Encyklopedia Historii Drugiej Rzeczypospolitej, t. 1, Warszawa 1999; A. Rzepecki, Komisja Ankietowa. Badania warunków i kosztów produkcji oraz wymiany, Warszawa 1927; U. Zagóra-Jonszta, Proces polonizacji górnośląskiego przemysłu w latach 30. XX wieku, Wrocław 2014.