Koła Gospodyń Wiejskich

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Koła Gospodyń Wiejskich – organizacja kobieca, działająca na rzecz promowania nowych wzorców aktywności kobiet poza ośrodkami miejskimi. Powstała na bazie Towarzystwa Gospodyń założonego w 1866 w Piasecznie. W 1918 organizacje kobiet wiejskich zjednoczyły się, powołując Koła Gospodyń Wiejskich, które działały jako wydział zarządu Stowarzyszenia Zjednoczonych Ziemianek. Działalność ta wpisywała się w ogólny nurt aktywizacji kobiet w życie lokalnych społeczeństw. Pierwsze koła podejmowały działalność na rzecz edukacji, modernizacji wiejskiej infrastruktury i aktywności pełniących funkcję oporu wobec polityki zaborczej. W okresie międzywojennym koła działały na rzecz edukacji kobiet wiejskich, poprzez wsparcie materialne, organizację kursów praktyczno-teoretycznych (np. czytania i pisania), pokazów, ochronek dla dzieci, pogadanek i prelekcji. Cele: pomoc w prowadzeniu gospodarstwa i wychowywaniu dzieci, podnoszenie wiedzy ogólnej, promowanie czytelnictwa i samokształcenia wśród kobiet na wsi. W 1933 organizacja przemianowana została na Centralną Organizację Kół Gospodyń Wiejskich. Organem prasowym była „Przodownica”. W l. 1930-1938 liczba członkiń wzrosła z 16 tys. do 52,7 tys. W 1939 działalność przerwano. Od l. 50-tych KGW zapewniały kobietom na wsi dostęp do brakujących dóbr i usług. Organizowały wakacje dla dzieci, propagowały zdrowy tryb życia, zapewniały opiekę lekarską i wypożyczały nowoczesne sprzęty kuchenne. Wspierały też przedsiębiorczość wiejską, organizowały konkursy, promowały lokalne wyroby i atrakcje (rękodzieło, agroturystyka, zespoły ludowe i in.). U schyłku PRL-u liczba członkiń KGW wynosiła 1,1 mln. Podstawę prawną ich funkcjonowania do 1982 stanowiło rozporządzenie Prezydenta RP z 1932 o stowarzyszeniach, a od 1982 ustawa „O społeczno-zawodowych organizacjach rolników”. Od 9.11.2018 działalność KGW reguluje ustawa „O kołach gospodyń wiejskich”.

Źródła: M. Kostrzewska, Koła gospodyń wiejskich a oświata w Polsce międzywojennej [w:] Kobieta i edukacja na ziemiach polskich w XIX i XX wieku, t. 2, red. A. Żarnowska, Warszawa 1992; Koła Gospodyń Wiejskich, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/kola-gospodyn-wiejskich;3924091.html (dostęp 24.04.2019); J. Mencwel, K. Milczewska, J. Wiśniewski, Koła Gospodyń Wiejskich nie tylko od kuchni, https://stocznia.org.pl/publikacje/kola-gospodyn-wiejskich-nie-tylko-od-kuchni/ (dostęp 24.04.2019); B. Ditrich, Historia Kół Gospodyń Wiejskich, http://podr.pl/doradztwo/historia-kol-gospodyn-wiejskich/ (dostęp, 24.04.2019); Ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o kołach gospodyń wiejskich, Dz. U. 2018, poz. 2212.