Kiełbasiński Stanisław

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kiełbasiński Stanisław – chemik, wynalazca, posiadacz kilku patentów. Autor prac z dziedziny chemii i farmacji, profesor Politechniki Łódzkiej. Urodzony 26.09.1882 w Tuszynie, zmarł 19.05.1955 w Łodzi. Studiował chemię na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Berlińskiego, następnie na Uniwersytecie Wiedeńskim uzyskał stopień doktora filozofii. Jeden z organizatorów Wydziału Chemicznego Politechniki Łódzkiej i założyciel Katedry Technologii Kauczuków. Pracował w przemyśle chemicznym i farmaceutycznym, m.in. w Zakładach Chemicznych w Częstochowie, a w czasie I wojny światowej po przeprowadzce do Moskwy w laboratorium rosyjskiego chemika Ivana Ivanowicha Ostromyslenskiego „Bogatyr”. Podjął się badań nad metodą wytwarzania syntetycznego kauczuku i opracował sposób otrzymywania butadienu z m.in. alkoholu etylowego. W zakładach „Russko-Kraska” udoskonalał syntezę salwarsanu. Opracował i opatentował metodę otrzymania leku, polskiego nietoksycznego preparatu arsenobenzenowego typu neosalwarsanu (1920-1922). Produkcja odbywała się m.in. w zakładach „Boruta” w Zgierzu, a patent został sprzedany do ok. 20 krajów. Osobiście nadzorował produkcję leku w Chile (1929). Kierował badaniami nad wytwarzaniem syntetycznego kauczuku na zlecenie Ministerstwa Spraw Wojskowych i Ministerstwa Przemysłu i Handlu (1925). Współtwórca zakładów syntezy kauczuku w Pustyni koło Dębicy (1938). Pracował jako kierownik naukowy i doradca firm: „Ludwik Spiess i Syn S.A.” (1932-1939), „A. Kowalski” w Warszawie (1942-1944) oraz Państwowych Zakładów Przemysłu Bawełnianego i Zakładów Przemysłu Chemicznego w Pabianicach (1945-1953). Wraz z Jerzym Rucińskim opracował metodę produkcji gumy mikroporowatej mającej zastosowanie w przemyśle obuwniczym (1953), odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1954). W czasie II wojny światowej aresztowany i więziony w Dachau za udzielanie pomocy Żydom (1939-1940).Przyczynił się do uratowania życia m.in. Ludwika Hirszfelda, Juliana Ajznera i Ireny Weinkranz. Pośmiertnie odznaczony Medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.

Źródła: L. Ciechanowicz, Sprawiedliwy wśród narodów świata. Nieznana karta w życiorysie prof. dr. Stanisława Kiełbasińskiego, „Elastomery” 2002, nr 1; E. Kwiatkowski, Dzieje Chemii i Przemysłu Chemicznego, Warszawa 1962; H. Lichocka, Światowe osiągnięcia polskich chemików i farmaceutów [w:] Wkład osiągnięć polskiej nauki i techniki do dziedzictwa światowego, red. I. Stasiewicz-Jasiukowa, Kraków-Warszawa 2009; R. Łąkowski, Kiełbasiński Stanisław [w:] Polski Słownik Biograficzny t. 31, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988-1989; L. Ślusarski, Profesor Stanisław Kiełbasiński (1882-1955), „Zeszyty Historyczne Politechniki Łódzkiej” 2002, nr 5.