Kasa bratniej pomocy w kopalni w Bóbrce

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Kasa bratniej pomocy w kopalni w Bóbrce – utworzona przez Ignacego Łukasiewicza wyjątkowa w ówczesnej Galicji forma zabezpieczenia społecznego górników zatrudnionych w pierwszej na świecie kopalni ropy naftowej w Bóbrce. Założona w 1866 przymusowa dla wszystkich pracujących kasa obejmowała ubezpieczenie od choroby, inwalidztwa, starości i śmierci. Za niewielką składkę wynoszącą 3% zarobków członkowie kasy mieli zapewnioną pomoc lekarską w czasie choroby i środki na utrzymanie w okresie jej trwania, świadczenie emerytalne i rentowe oraz pokrycie kosztów pogrzebu i świadczenia zaopatrzeniowego dla wdowy i dzieci. W razie inwalidztwa spowodowanego wypadkiem przy pracy członkowi kasy należała się dożywotnia renta, zaś po przepracowaniu 20 lat robotnik mógł otrzymać emeryturę w wysokości 2 złotych reńskich miesięcznie. W kasie ubezpieczonych było stu kilkudziesięciu pracujących w kopalni robotników, jej kapitał szybko się zwiększał i w momencie śmierci Łukasiewicza wynosił już 12 tys. zł reńskich. Z kapitału tego planowano również opłacać kształcenie zawodowe synów robotników, a nawet fundować posagi ich córkom. O tym jak bardzo kasa wyprzedzała epokę świadczy fakt, iż przepisy austriackiej ustawy górniczej z 1854 nakładały na pracodawców obowiązek organizowania jedynie dobrowolnych kas brackich, a zasady te, obejmujące tylko ubezpieczenie chorobowe i inwalidzkie, przemysł naftowy objęły w 1884. Tego typu przymusowe ubezpieczenia społeczne w II Rzeszy Otto von Bismarck wprowadził dopiero w latach 80. XIX w., natomiast na większości ziem polskich (dawne zabory rosyjski oraz austriacki) tak szeroki zakres zabezpieczenia, włącznie z ubezpieczeniem emerytalnym robotników został zaprowadzony dopiero wraz z wejściem w życie ustawy o ubezpieczeniu społecznym (tzw. ustawy scaleniowej) z 28.03.1933.

Źródła: W. Bełza, Kopalnia w Bóbrce [w:] Iwonicz i okolice, red. W. Bełza, Lwów 1885; Z. Bielski, Ignacy Łukasiewicz, wynalazca nafty świetlnej, „Przemysł Naftowy” 1932, nr 23; W. Bonusiak, Życie i działalność Ignacego Łukasiewicza, Rzeszów 1985; S. Brzozowski, Ignacy Łukasiewicz, Warszawa 1974; K. Chylak, Ubezpieczenia społeczne i zaopatrzenia emerytalne w II Rzeczypospolitej. Warszawa 2017; Sz. Morawski, Ropa w Bóbrce [w:] Światek Boży i życie na nim, red. Sz. Morawski, Rzeszów 1871.