Jackowski Maksymilian

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Jackowski Maksymilian – wielkopolski działacz społeczny i gospodarczy, urodził się 11.10.1815 r. w Słupi, zmarł 14.01.1905 r. w Poznaniu. Po odbyciu służby wojskowej w armii pruskiej odbył praktykę rolniczą w majątku generała Dezyderego Chłapowskiego, później wyjechał na Podole, gdzie dzierżawił gospodarstwo rolne. W 1850 r. po powrocie do Wielkopolski kupił majątek Pomarzanowice w powiecie średzkim i zaczął aktywnie propagować nowoczesne metody pracy na roli. Zaangażował się w organizację powiatowego towarzystwa rolniczego, działał też w Towarzystwie Pomocy Naukowej. W 1861 r. wszedł do zrzeszającego stowarzyszenia rolnicze Centralnego Towarzystwa Gospodarczego, publikował również w fachowym miesięczniku rolniczym „Ziemianin”. W czasie powstania styczniowego uczestniczył w działaniach pomocowych za co trafił do więzienia pruskiego, z którego został zwolniony w końcu 1864 r. Po wyjściu na wolność stał się jednym z najbardziej znanych propagatorów pracy organicznej. Działał w zarządzie Centralnego Towarzystwa Gospodarczego, gdzie początkowo zajmował się powiatowymi bibliotekami rolniczymi, szkołą rolniczą w Żabikowie, a czasowo pełnił także funkcję redaktora „Ziemianina”. Od 1869 r. z ramienia Towarzystwa zajmował się parafialnymi kółkami rolniczymi skupiającymi chłopów i mającymi na celu upowszechnianie wśród nich nowoczesnych metod gospodarowania. W 1873 r. objął patronat nad chłopskimi kółkami rolniczymi, a funkcję Patrona pełnił do 1900 r. Współpracując z Centralnym Towarzystwem Gospodarczym, ale też Towarzystwem Oświaty Ludowej, stopniowo doprowadził do rozwoju kółek rolniczych, organizując ich działalność oraz szerząc wiedzę rolniczą poprzez liczne przygotowywane przez siebie instrukcje, jak też publikacje w stanowiącym organ prasowy spółek toruńskim „Gospodarzu”. W 1877 r. oficjalnie uregulowano relację między zarządem Centralnego Towarzystwa Gospodarczego a spółkami rolniczymi i ich Patronem, który był osobą wiążącą organizacyjnie całość ruchu spółkowego. Jackowski szeroko wspierał przedstawicieli chłopów w kółkach rolniczych, a działając na rzecz ich rozwoju dążył do wykształcenia silnej warstwy samodzielnych dobrze radzących sobie rolników, świadomych politycznie i narodowo, skutecznie opierających się naciskom germanizacyjnym władz pruskich. Celowi temu służyły m. in doroczne zjazdy przedstawicieli kółek, które miały na celu ich wsparcie organizacyjne, ale też wzmacniały narodowy charakter ruchu i dowodziły polskości ludności chłopskiej zaboru pruskiego. Działalność Jackowskiego, z czasem nazywanego „królem chłopów”, prowadziła również do pogłębienia współpracy między środowiskami ziemiańskimi a członkami spółek, czego dowodem stało się powoływanie od 1878 r. przez powiatowe towarzystwa ziemiańskie powiatowych opiekunów kółek, których doroczne zebrania często powiązane były z propagującymi postęp w gospodarowaniu wystawami rolniczymi.

Źródła: W. Jakóbczyk, Jackowski Maksymilian [w:] Wielkopolski Słownik Biograficzny, red. A. Gąsiorowski, J. Topolski, Poznań 1981; tenże, Maksymilian Jackowski (1815-1905) [w:] Wielkopolanie XIX wieku, T. II, red. W. Jakóbczyk, Poznań 1966; tenże, Patron Jackowski, Poznań 1938; L. Trzeciakowski, Pod pruskim zaborem 1850-1918, Warszawa 1973.