Huta Królewska

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Huta Królewska – nowoczesna huta w Chorzowie, jedna z największych i najstarszych na ziemiach polskich. Powstała na mocy dekretu króla Prus Fryderyka II 15.11.1797. Do wprowadzenia nowoczesnych technik hutnictwa zaangażowano angielskich techników Johna Baildona i Johanna Friedricha Weddinga. W 1802 uruchomiono pierwszy piec hutniczy, największy w Europie. Jako drugi na kontynencie był opalany koksem. Huta jako pierwsza korzystała z pracy maszyn parowych opartych o produkcję węgla z własnej kopalni. W 1806 wydobycie węgla wyniosło 179 244 t. Do 1819 wybudowano 4 piece hutnicze, ostatni mierzył ponad 12 m. W 1858 huta posiadała 69 nowych pieców koksowych oraz 2 duże prażelnie maszynowe. Zatrudniała 833 osoby, w tym 57 kobiet. Na hutę składały się: koksownia, odlewnia żelaza i stali, szamotowa cegielnia, oddział produkcji kół, wyrobów kowalskich i ogólnej produkcji metalowej oraz gazownia. Transport na wewnętrzne potrzeby zapewniało 8 parowozów wąskotorowych. Produkty eksportowano m. in. do Niemiec, Austrii i Rosji. Od 1865 stosowano innowacyjny sposób wyrobu stali techniką Henry’ego Bessemera. W 1869 rząd pruski sprzedał Hutę Królewską hr. Hugo Henckelowi, założycielowi Huty Laura (1835). Oba przedsiębiorstwa przekazał założonej w 1871 Vereinigte Königs-u. Laurahütte. Spółka nabyła w 1894 także Hutę Zgoda (1838). Od tego momentu następowała stała modernizacja zakładu. Zaczęto budować warsztaty kolejowe, powstała fabryka zwrotnic (1890), dział budowy mostów (1894), wagonów - późniejsze Zakłady Konstrukcji Stalowych „Konstal” (1895), tłocznia (1897) i fabryka sprężyn (1908). Od 2.07.1926 huta funkcjonowała w ramach spółki Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura, Spółka Akcyjna Górniczo-Hutnicza. Produkcja huty sięgała 20-30% polskiej wytwórczości stali i żelaza. Była wówczas jedną z największych i najnowocześniejszych hut w kraju. W 1929 otwarto nowoczesną koksownię składającą się z 55 pieców nowoczesnego systemu Koppers’a. W 1935 nazwę zmieniono na Huta Piłsudski. W 1937 wybudowano wielki piec „A”. Po przejęciu huty przez Niemców w 1939, przywrócono dawną nazwę Königshütte. Po wojnie nazwano ją imieniem Tadeusza Kościuszki. Przeszła gruntowną rozbudowę w l. 1950-1955. W 1998 przekształcona została w spółkę akcyjną. W 2000 wydzielono spółkę z o.o. Huta Królewska z Huty Kościuszko. W 2007 właścicielem Huty Królewskiej została firma Arcerol Mittal Poland, największy w Polsce producent stali. Huta stanowi jeden z najważniejszych ośrodków produkujących dla przemysłu górniczego i kolejowego.

Źródła: Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura, Spółka Akcyjna Górniczo-Hutnicza, Katowice 1929; Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu, red. J. Bahlcke, D. Gawrecki, R. Kaczmarek, Gliwice 2011; W. Nałęcz Gostomski, Dzieje i rozwój Wielkich Katowic jako ośrodka górnośląskiego przemysłu i stolicy autonomicznego województwa śląskiego 1866-1926, Katowice 1926; Z. Pastuła, Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura, Spółka Akcyjna Górniczo-Hutnicza [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. 1, Warszawa 1981; A. Pobóg-Rutkowski, Historia miasta Królewskiej Huty, Królewska Huta 1927.