Grohman Henryk

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Grohman Henryk – łódzki przemysłowiec, jeden z najważniejszych polskich działaczy gospodarczych przełomu XIX i XX wieku oraz okresu międzywojennego. Urodził się 2.11.1862 r. w Łodzi, zmarł 3.03.1939 r. w Łodzi. Był wnukiem Traugotta Grohmana, założyciela wielkich zakładów włókienniczych w Łodzi, i najstarszym synem Ludwika Grohmana. Otrzymał gruntowne przygotowanie zawodowe poprzez Wyższą Szkołę Włókienniczą w Szwajcarii oraz praktykę w Anglii. W 1889 r. odziedziczył fabrykę „Ludwik Grohman”, którą korzystając z kredytów znacząco rozbudował wprowadzając zakłady do ścisłego grona największych zakładów włókienniczych w Królestwie Polskim. W 1899 r. przekształcił je w Towarzystwo Akcyjne Zakładów Przemysłowych Ludwika Grohmana, zachowując równocześnie dla rodziny większość udziałów w spółce. Był już wtedy jednym z najważniejszych przemysłowców Królestwa Polskiego, odgrywał ważną rolę w funkcjonowaniu Banku Handlowego w Łodzi, którego współzałożycielem był Ludwik Grohman. W obliczu wydarzeń rewolucji 1905 r. wyjechał z miasta, powrócił w 1908 r. Wprowadził wtedy w swych zakładach postulowane przez robotników instytucje socjalne, zwłaszcza opiekę zdrowotną. W 1910 r. powiększył kapitał zakładowy spółki do 5 mln rubli, windując ją jeszcze wyżej w rankingu przedsiębiorstw łódzkich (firma dorównywała produkcją zakładom Geyera, ustępując jedynie przedsiębiorstwom Scheiblera i Poznańskiego). W czasie I wojny światowej wyjechał do Szwajcarii. Po powrocie do Łodzi w 1916 r., gdzie reaktywował Towarzystwo Popierania Pracy Społecznej, założył Komisję do Spraw Ekonomicznych. W styczniu 1917 r. został wybrany do Rady Miejskiej. W 1917 r. przeniósł się do Warszawy, tam działał w Związku Niezależności Gospodarczej, współpracował z Tymczasową Radą Stanu, a w 1918 r. został członkiem Rady Stanu. Po odzyskaniu niepodległości podjął działania na rzecz połączenia największych łódzkich fabryk włókienniczych, ich efektem stała się przeprowadzona w 1921 r. fuzja zakładów Grohmana oraz Scheiblera, w wyniku której powstało Towarzystwo Akcyjne Zjednoczonych Zakładów K. Scheiblera i L. Grohmana, na którego czele stanął. Należące do spółki Zjednoczone Zakłady Przemysłowe K. Scheiblera i L. Grohmana były największym przedsiębiorstwem tekstylnym w Europie, w 1923 r. zatrudniały 12 tys. pracowników, w 1927 r. przy zatrudnieniu 9,4 tys. osób, głównie robotnic, wartość produkcji wyniosła blisko 90 mln zł. W niepodległej Polsce był jednym z najważniejszych i najbardziej wpływowych działaczy gospodarczych w kraju. Był m. in. jednym z współzałożycieli i członkiem władz Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów oraz członkiem Rady Nadzorczej Banku Polskiego.

Źródła: K. Bajer, Przemysł włókienniczy na ziemiach polskich od początku XIX w. do 1939 r. Zarys ekonomiczno-historyczny, Łódź 1958; A. Biernat, Grohmanowie [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, T. I, Warszawa 1981; S. Lewicki, Kariera miasta Łodzi, Warszawa 1971; S. Pytlas, Łódzka burżuazja przemysłowa w latach 1864-1914, Łódź 1994; Red., Henryk Karol Grohman [w:] Polski Słownik Biograficzny, Tom VIII, Wrocław 1959-1960.