Geyer Ludwik

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Geyer Ludwik – łódzki przemysłowiec, jeden z pionierów przemysłu włókienniczego na ziemiach polskich, założyciel i właściciel wielkiej przędzalni i tkalni mechanicznej w Łodzi, zwany „królem łódzkiej bawełny”, „pierwszym lodzermenschem”, „sępem z Piotrkowskiej”. Urodził się 6.01.1805 r. w Berlinie, zmarł 21.10.1869 r. w Łodzi. Był synem Adama Geyera właściciela fabryki wyrobów bawełnianych w Neugerzdorf, w której po ukończeniu Akademii Berlińskiej podjął pracę. W 1828 r. przybył do Łodzi zachęcony polityką władz Królestwa Polskiego wspierających uprzemysłowienie kraju. Na podstawie umowy podpisanej z Komisją Województwa Mazowieckiego założył tkalnię wyrobów bawełnianych umiejscowioną na otrzymanej od władz działce przy ul Piotrkowskiej. Po upadku powstania listopadowego, korzystając z kryzysu drobnych wytwórców konsekwentnie skupował kolejne tereny, równocześnie rozbudowując i unowocześniając swe zakłady. W 1833 r. sprowadził pierwsze w Łodzi maszyny do drukowania perkali, w latach 1835-1839 wybudował wielką fabrykę wyrobów bawełnianych z przędzalnią i tkalnią, w której zainstalował m.in. pierwszą w przemyśle włókienniczym Królestwa Polskiego maszynę parową. W latach 40. XIX w. zakłady Geyera zatrudniające ok. 700 pracowników były zdecydowanie największym i najnowocześniejszym przedsiębiorstwem przemysłu włókienniczego w Królestwie Polskim. Geyer w 1843 r. uzyskał prawo używania herbu Cesarstwa Rosyjskiego na szyldach i wyrobach firmy, w 1846 r. otrzymał złoty medal i Order Świętego Stanisława III klasy. Z czasem podejmował inwestycje niezwiązane z przemysłem włókienniczym, m.in. wybudował dużą cukrownię i gorzelnię w Rudzie Pabianickiej, cukrownię i młyn parowy w Tursku, młyn parowy w Łodzi. W swych zakładach włókienniczych jako pierwszy łódzki przedsiębiorca założył w 1851 r. szkołę elementarną dla dzieci pracujących w fabryce, w 1857 utworzył kasę chorych współfinansowaną przez robotników i właściciela (wypłacała niewielkie zapomogi chorobowe i utrzymywała lekarza). Uznawany za „pierwszego” obywatela Łodzi był zapraszany do wielu ważnych gremiów w mieście, prowadził również działalność charytatywną. Był Opiekunem Prezydującym Rady Szczegółowej Opiekuńczej kierującej budową szpitala św. Aleksandra w Łodzi, stał na czele Komitetu Budowy Szkoły Powiatowej, należał m. in. do Komitetu Opieki i Wsparcia Ubogich, Komitetu Antycholerycznego, Towarzystwa Wyścigów Konnych. W latach 50. zakłady Geyera dotknął kryzys, którego skutkiem stała się stopniowa wyprzedaż majątku przez właściciela. Trudności pogłębiły się po wybuchu wojny secesyjnej, gdy z powodu braku bawełny stawały kolejne zakłady, a sam Geyer będący praktycznie bankrutem trafił wskutek nieprawidłowości podatkowych w 1866 r. na krótko do więzienia. Przed śmiercią, w 1869 r. prowadzenie zakładów oddał synowi Gustawowi.

Źródła: K. Bajer, Przemysł włókienniczy na ziemiach polskich od początku XIX w. do 1939 r. Zarys ekonomiczno-historyczny, Łódź 1958; M. Komar, Powstanie i rozwój zakładów przemysłowych Ludwika Geyera 1828-1847, „Rocznik Łódzki” 1933; G. Missalowa, Studia nad powstaniem łódzkiego okręgu przemysłowego 1815-1870, T. 3. Burżuazja, Łódź 1975; S. Pytlas, Łódzka burżuazja przemysłowa w latach 1864-1914, Łódź 1994; P. Waingertner, Ostatni Lodzermansch. Robert Geyer 1888-1939, Łódź 2014.