Galicyjski Akcyjny Bank Hipoteczny

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Galicyjski Akcyjny Bank Hipoteczny – jeden z czterech pierwszych banków akcyjnych w Galicji, z założenia hipotecznych, utworzonych w latach 1867-1872, jedyny który spośród nich przetrwał do I wojny światowej. Przez wiele lat jedyny i najważniejszy bank hipoteczny w Galicji (do 1910 r. nie miał na tym rynku żadnej konkurencji poza Bankiem Krajowym). Powstał 15.07.1867 r. jako Cesarsko-Królewski Uprzywilejowany Galicyjski Akcyjny Bank Hipoteczny, a do założycieli należeli Włodzimierz Dzieduszycki, Agenor Gołuchowski, Józef Kollischer, Alfred Józef Potocki, Ludwik Skrzyński i Franciszek Smolka. Bank udzielał kredytów hipotecznych, kredytów krótkoterminowych, emitował listy zastawne. Pożyczek hipotecznych udzielał pod zastaw zarówno nieruchomości miejskich, jak i wiejskich, chociaż nie przyznawał ich chłopom. Bank przetrwał kryzys 1873 r. i później zaczął się szybko rozwijać stając się jedną z najważniejszych instytucji kredytowych w Galicji. W latach 90. XIX w. podjął inwestycje w przedsiębiorstwa przemysłowe. Bankructwa podczas kryzysu 1899 r. zachwiały na krótko funkcjonowaniem banku, który ograniczył tego typu inwestycje (w I dekadzie XX w. obejmowały mniej niż 10% sum bilansowych). W kolejnych latach bank uzyskiwał znakomite wyniki finansowe, suma udzielonych kredytów wyniosła w 1914 r. 207 mln koron, a roczna dywidenda wypłacana była wtedy na poziomie 10%. Pod względem posiadanych kapitałów był największym bankiem Galicji i piątą instytucją finansową na ziemiach polskich, oddziały banku znajdowały się w Galicji, na Śląsku Cieszyńskim, Morawach i Bukowinie. W 1917 r. udziałowcem banku stał się wiedeński Credit Anstalt, w 1918 r. nastąpiła zmiana nazwy na Akcyjny Bank Hipoteczny SA we Lwowie. Jako członek koncernu Credit Anstalt w Polsce związał się on blisko z Bankiem Dyskontowym w Warszawie, z którym założył Śląski Zakład Kredytowy w Bielsku, nadal utrzymywał też swoje oddziały w rumuńskiej Bukowinie, nie podjął natomiast działalności poza dawnymi granicami Galicji. Mimo tego jeszcze w 1930 r. był największym spośród mających siedzibę w Małopolsce banków polskich. Upadek Credit Anstalt w 1931 r. przyniósł załamanie Akcyjnego Banku Hipotecznego, który wprawdzie przetrwał, ale w wyniku paniki stracił aż 2/3 wkładów. W kolejnych latach już nie odzyskał swej pozycji, nadal jednak należał do liczącego w II połowie lat 30. zaledwie 14 instytucji Związku Banków Polskich. W 1939 r. zawiesił działalność, po wojnie uruchomiony został oddział w Krakowie, ale decyzją ministra skarbu z 31.01.1949 r. utracił koncesję na działalność bankową; proces likwidacji przeprowadził Bank Gospodarstwa Krajowego.

Źródła: Akcyjny Bank Hipoteczny, „Rocznik Polityczny i Gospodarczy” 1938; K. Broński, Rozwój galicyjskiego systemu bankowego w latach 1841-1914 (zarys problematyki), „Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie” 2007; W. Morawski, Akcyjny Bank Hipoteczny SA we Lwowie, „Gazeta Bankowa” 1989, nr 24; tenże, Słownik historyczny bankowości polskiej do 1939 roku, Warszawa 1998; R. Rybarski, Organizacja kredytu przemysłowego w Galicyi i Królestwie Polskiem, Kraków 1911.