Galicyjska Kolej Transwersalna

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Galicyjska Kolej Transwersalna – państwowa równoleżnikowa linia kolejowa przebiegająca przez północne przedgórze Karpat, alternatywna w stosunku do Kolei Karola Ludwika, oddana do użytku w 1884 r. Ciągnęła się od Żywca poprzez Suchą Beskidzką, Chabówkę, Nowy Sącz, Stróże, Jasło, Zagórz, Chyrów, Stryj, Sambor, Stanisławów, Kopyczyńce po Husiatyn przy granicy z Rosją. Była częścią składową zwrotu ku etatyzmowi w budownictwie kolejowym w monarchii austro-węgierskiej. Powstała z połączenia odcinków już wcześniej istniejących oraz nowobudowanych przez państwo. W jej skład weszły odcinki otwartej w 1876 r. Państwowej Kolei Tarnowsko-Leluchowskiej (trasa Nowy Sącz – Stróże), pionierskiej z punktu widzenia przekroczenia Karpat i łączącej od 1874 r. węzeł budapesztański ze Lwowem i Przemyślem Pierwszej Węgiersko-Galicyjskiej Kolei Żelaznej, upaństwowionej w 1889 r. (odcinek Zagórz – Chyrów), otwartej w 1872 r. i wykupionej przez państwo w 1876 r. Kolei Naddniestrzańskiej (linia Chyrów – Stryj) oraz wybudowanej w latach 1871-1875 i wykupionej w 1891 r. Kolei Arcyksięcia Albrechta (Stryj – Stanisławów). Obok nich wybudowano w latach 1882-1884 trzy nowe odcinki Żywiec – Nowy Sącz, Stróże – Zagórz oraz Stanisławów – Husiatyn, a nową linię połączono z Krakowem (odcinek Sucha Beskidzka – Skawina – Kraków), Oświęcimiem (Skawina – Oświęcim) i Węgrami (Żywiec – Zwardoń). W 1885 r. dobudowano krótki odcinek Gorlice – Zagórzany, który doprowadził do połączenia Kolei Transwersalnej z Bardiowem. Całkowita długość linii wyniosła w 1885 r. 555,3 km. Kolej Transwersalna stała się ważną magistralą komunikacyjną dla terenów podgórskich zbyt daleko położonych od głównej galicyjskiej linii kolejowej Kraków – Lwów, a równocześnie będących zapleczem rozwijającego się w tym czasie w Galicji przemysłu naftowego (Zagłębie Krośnieńsko-Jasielskie oraz Zagłębie Drohobycko-Borysławskie).

Źródła: A. Dylewski, Historia kolei w Polsce, Warszawa 2012; L. Mazan, 150 lat dróg żelaznych w Galicji, Warszawa 1997; D. Opaliński, Dzieje kolei normalnotorowych na obszarze byłej Galicji [w:] Dzieje kolei w Polsce, red. D. Keller, Rybnik 2012; R. Stankiewicz, R. Wieczorek, Przez Galicję. Kolej Transwersalna, Rybnik 2009; S. Szuro, Informator statystyczny do dziejów społeczno-gospodarczych Galicji. Koleje żelazne w Galicji 1847-1914, red. H. Madurowicz-Urbańska, Kraków 1997.