Galicyjska Kolej Karola Ludwika

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Galicyjska Kolej Karola Ludwika – wybudowana w latach 1858-1861 najważniejsza magistrala kolejowa w Galicji łącząca Kraków ze Lwowem, a poprzez budowane w kolejnych latach odcinki doprowadzona do granicy z Rosją. Kolej budowało Cesarsko-Królewskie Uprzywilejowane Towarzystwo Akcyjne Galicyjskiej Kolei Karola Ludwika powołane 1.01.1858 r. przez grupę prywatnych inwestorów z Leonem Sapiehą na czele. Do wywodzących się z ziemiaństwa udziałowców towarzystwa należeli również m.in. Józef Baworowski, Włodzimierz Dzieduszycki, Stanisław Gołuchowski, Karol Jabłonowski, Kazimierz Krasicki, Kazimierz Lanckoroński, Jerzy Henryk Lubomirski, Adam Potocki, Alfred Potocki, Edward Wodzicki (wraz z emisją akcji większość udziałów trafiła w ręce kapitału wiedeńskiego). Zgodnie z przyznaną koncesją w 1858 r. towarzystwo za kwotę 13,2 mln złotych reńskich przejęło część prywatyzowanej Wschodniej Kolei Państwowej na odcinku Kraków – Dębica, z odgałęzieniem do Wieliczki. Jeszcze w tym samym roku spółka dokończyła rozpoczęte przez Wschodnią Kolej Państwową odcinki Dębica – Rzeszów oraz Podłęże – Niepołomice. W 1859 r. uruchomiono odcinek Rzeszów – Przeworsk, w 1860 r. Przeworsk – Przemyśl, zaś 4.11.1861 r. uroczyście otwarto fragment z Przemyśla do Lwowa, dzięki któremu stołeczne miasto uzyskało połączenie kolejowe z Wiedniem. Całkowita długość linii wyniosła wtedy 465 km. W 1868 r. Kolej Karola Ludwika została poprowadzona na wschód od Lwowa poprzez wybudowanie odcinków Lwów – Krasne – Złoczów (1869, we Lwowie powstał drugi dworzec kolejowy na Podzamczu), Złoczów – Tarnopol (1870) oraz Tarnopol – Podwołoczyska (1871), co oznaczało doprowadzenie linii do granicy z Rosją. W 1869 r. oddano do użytku boczną odnogę prowadzącą ze Lwowa poprzez Krasne do Brodów (w 1873 roku połączono ją ze stacją Radziwiłłów po rosyjskiej stronie granicy). W 1884 r. Kolej Karola Ludwika uzupełniono o odcinek Jarosław – Sokal, zaś w 1887 r. oddano fragment Dębica – Rozwadów – Nadbrzezie (1887), wskutek czego łączna długość wszystkich jej odcinków wyniosła 848 km. W 1891 r. na liczącym 352 km odcinku Kraków – Lwów przewieziono 1,5 mln pasażerów oraz 1,7 mln t towarów. 1.01.1892 r. Galicyjska Kolej Karola Ludwika została przejęta przez państwo.

Źródła: A. Arkusz, Rozwój kolei żelaznych w Galicji w XIX w. [w:] „Mkną po szynach…” Z dziejów transportu i komunikacji na ziemiach polskich na przestrzeni wieków, red. T. Głowiński, R. Klementowski, Wrocław 2014; A. Dylewski, Historia kolei w Polsce, Warszawa 2012; J. Kaliński, Udział kapitału rodzimego w rozwoju kolejnictwa na ziemiach polskich do 1918 roku [w:] W drodze ku niepodległości. Przemiany modernizacyjne na ziemiach polskich w II połowie XIX i na początku XX wieku, red. P. Grata, Rzeszów 2019; L. Mazan, 150 lat dróg żelaznych w Galicji, Warszawa 1997; D. Opaliński, Dzieje kolei normalnotorowych na obszarze byłej Galicji [w:] Dzieje kolei w Polsce, red. D. Keller, Rybnik 2012; S. Szuro, Informator statystyczny do dziejów społeczno-gospodarczych Galicji. Koleje żelazne w Galicji 1847-1914, red. H. Madurowicz-Urbańska, Kraków 1997.