Główny Urząd Ziemski

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Główny Urząd Ziemski – organ administracji rządowej, instytucja odpowiedzialna za realizację reformy rolnej, powstała na mocy ustawy z 22.07.1919 w celu przygotowania zasad reformy rolnej i przebudowy ustroju rolnego. Funkcję Prezesa Głównego Urzędu Ziemskiego pełnili kolejno: Tomasz Wilkoński i Seweryn Ludkiewicz. Ustawa określała zakres zadań należących do Głównego Urzędu Ziemskiego, wśród których znajdowało się kierownictwo i nadzór we wszystkich sprawach dotyczących ustroju rolnego, przygotowywanie projektów ustaw z tego zakresu, a także sprawy Państwowego Banku Rolnego. Program przebudowy polskiego ustroju rolnego zawierała Uchwała Sejmu Ustawodawczego z 10.07.1919 o przedmiocie zasad reformy rolnej. Urząd podejmował działania w sprawach dotyczących stosunków własnościowych w rolnictwie, w szczególności: parcelacja, w tym prywatna, komasacja, melioracja, osadnictwo, likwidowanie służebności, podział wspólnot. Urząd był odpowiedzialny za likwidację oddziałów byłego rosyjskiego Banku Włościańskiego na terenach Polski. W sprawach związanych z wytwórczością rolniczą, Główny Urząd Ziemski działał w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Dóbr Państwowych. W kwestiach przyznawania kredytu na pomoc dla osadników Urząd współpracował z Ministrem Skarbu. Przy Głównym Urzędzie Ziemskim utworzono Główną Komisję Ziemską. Władzę wykonawczą w sprawach reformy rolnej pełniły okręgowe urzędy ziemskie, powstałe na mocy ustawy z 6.07.1920. Ustawą z 11.08.1923 o zakresie działania Ministra Reform Rolnych i organizacji urzędów i komisji ziemskich został zniesiony Główny Urząd Ziemski wraz z powiatowymi i gminnymi komisjami ziemskimi. Tym samym kompetencje Głównego Urzędu Ziemskiego zostały przejęte przez Ministerstwo Reform Rolnych.

Źródła: M. Cepil, T. Figlus, Parcelacja wsi w okresie międzywojennym i jej reperkusje osadnicze na przykładzie folwarków Orzeszków, Wielenin i Zieleń, „Biuletyn Uniejowski” 2018, t. 8; M. Kłusek, Zespół Akt Okręgowego Urzędu Ziemskiego w Krakowie, „Journal of Agribusiness and Rural Development” 2008, nr 2; Z. Landau, Główny Urząd Ziemski [w:] Encyklopedia historii Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1999; Ustawa z dnia 22 lipca 1919 r. w przedmiocie utworzenia Głównego Urzędu Ziemskiego, Dz. U. 1919, nr 63, poz. 376.