Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura, Spółka Akcyjna Górniczo-Hutnicza

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura, Spółka Akcyjna Górniczo-Hutnicza – wielki koncern górniczo-hutniczy, największe przedsiębiorstwo przemysłu ciężkiego II Rzeczypospolitej. Powstało na bazie firmy Vereinigte Königs-und Laurahütte Aktiengesellschaft für Bergbau und Hüttenbetrieb utworzonej w 1871. Przedsiębiorstwo nostryfikowano jako Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura Spółka Akcyjna Górniczo-Hutnicza w Katowicach 2.07.1926. W związku ze zmianami, dokonano wyboru nowej rady nadzorczej, dotychczas składającej się z Niemców. Zostali nimi Polacy, m. in.: Alfred hr. Potocki jako prezes, ks. Stanisław Lubomirski, Stefan Przanowski, Stanisław Jan Okolski, Henryk Askenazy, Konstanty Wolny, Kazimierz Przybysławski i Juliusz Twardowski. W skład spółki wchodziły: Kopalnia węgla Hrabina Laura, Huta Królewska i jej warsztaty (Zakład Budowy Mostów, Fabryka Wagonów, Sprężyn i Tłocznia), Huta Zgoda, kopalnie rudy k. Tarnowskich Gór i Chorzowa, w Częstochowie oraz Schmiedeberg w Górach Olbrzymich. Poza tym do koncernu należała Fabryka Śrub i Nitów Fitznera oraz Fabryka Śrub Naśrubek i Nitów. Posiadał 569 domów mieszkalnych przeznaczonych dla pracowników. W 1924 produkcja kopalni wyniosła 2 200 tys. t, hutnicza - 200 tys. t. Koncern zatrudniał wówczas ok. 13 tys. robotników. Do 1928 zatrudnienie wzrosło do blisko 19 tys. osób. W 1929 fabryka zapewniała 9% polskiego wydobycia węgla kamiennego, 23% produkcji surówki i 24% produkcji stali. Kapitał zakładowy wynosił 84 mln zł. Od 1929 większość akcji spółki posiadał amerykańsko-niemiecki holding Consolidaded Silesian Steel Corporation. W związku z zagrażającym spółce kryzysem, 29.03.1934 ustanowiono nad nią nadzór sądowy. 19.07.1936 Skarb Państwa kupił 75% akcji koncernu oraz Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa. 16.04.1937 dokonano fuzji przedsiębiorstw, tworząc Wspólnotę Interesów Górniczo-Hutniczych SA Polski kapitał wynosił 92% udziałów.

Źródła: Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura, Spółka Akcyjna Górniczo-Hutnicza, Katowice 1929; Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura Spółka Akcyjna Górniczo-Hutnicza. Sprawozdanie za rok 1928, Katowice 1928; Historia Górnego Śląska. Polityka, gospodarka i kultura europejskiego regionu, red. J. Bahlcke, D. Gawrecki, R. Kaczmarek, Gliwice 2011; W. Nałęcz-Gostomski, Dzieje i rozwój Wielkich Katowic jako ośrodka górnośląskiego przemysłu i stolicy autonomicznego województwa śląskiego 1866-1926, Katowice 1926; Z. Pastuła, Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura, Spółka Akcyjna Górniczo-Hutnicza [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. 1, Warszawa 1981.