Fundusz alimentacyjny

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Fundusz alimentacyjny – jeden z państwowych funduszy celowych. Został ustanowiony w 1975 na mocy ustawy z 18.07.1974 (Ustawa z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym). Jego celem było wsparcie osób, które nie mogły wyegzekwować pełnej należności przyznanych im alimentów. Przy tworzeniu funduszu wykorzystano doświadczenia krajów skandynawskich, dostosowując je do realiów polskich. Fundusz alimentacyjny miał pełnić rolę wspierającą funkcjonowanie unormowań prawnych dotyczących uprawnień i obowiązków alimentacyjnych. Dysponentem funduszu był Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który wypłacał świadczenia osobie do tego uprawnionej. Równocześnie ZUS miał dochodzić zwrotu poniesionych wydatków od dłużnika alimentacyjnego. W konstrukcji prawnej funduszu alimentacyjnego państwo przejęło na siebie rolę gwaranta uzyskania przez wierzyciela należnych mu środków. W konsekwencji wobec niewykonywania obowiązku alimentacyjnego, środki wypłacał ZUS. Przesłanką do korzystania z funduszu były uprawnienia alimentacyjne. Świadczenia z funduszu pokrywane były w części z dotacji z budżetu państwa, w części z kwot ściągniętych od dłużników alimentacyjnych. Od 1994 fundusz działał na mocy Ustawy o funduszu alimentacyjnym z późniejszymi zmianami. W 2002 gospodarowanie środkami z funduszu alimentacyjnego przekazano powiatom. W 2003 Sejm przyjął ustawę autorstwa Jolanty Banach (SLD), w myśl której fundusz został zastąpiony zaliczką alimentacyjną, czyli kwotą wypłacaną przez organ właściwy wierzyciela (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, w przypadku jego bezskutecznej egzekucji (Ustawa z 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych). Ustawa ta była mocno krytykowana. Reaktywacja funduszu, w nieco zmienionej wersji nastąpiła w październiku 2008 na mocy ustawy z 7.09.2007 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Równocześnie uchylono ustawę z 22.04.2005 o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.

Źródła: M. Andrzejewski, Fundusz alimentacyjny. Komentarz do ustawy z dnia 18 lipca 1974, Lublin 1995; J. Auleytner, Fundusz alimentacyjny [w:] Leksykon polityki społecznej, red. B. Rysz-Kowalczyk, Warszawa 2002; Ustawa z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym, Dz.U. 1974 nr 27, poz. 157; Ustawa z 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych, Dz.U. 2003, nr 228, poz. 2255; Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, Dz. U. 2005, nr 86, poz.732; Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Dz.U. 2007, nr 192, poz. 1378; Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Dz.U. z dnia 15 marca 2018, poz. 554.