Fabryka Aparatów Elektrycznych K. Szpotański i Ska w Warszawie

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Fabryka Aparatów Elektrycznych K. Szpotański i Ska w Warszawie – największy w okresie międzywojennym polski wytwórca blisko 400 rodzajów aparatów elektrycznych, z których wiele produkowano po raz pierwszy w kraju. Spółka akcyjna w siedzibą w Warszawie, utworzona w 1924 z przekształcenia Fabryki Aparatów Elektrycznych założonej w 1918 przez Kazimierza Szpotańskiego. Kapitał zakładowy wynosił w 1924 –25 tys. zł, od 1927 – 100 tys. zł, w 1930 – 250 tys. zł, od 1934 – 1,2 mln zł. Zatrudnienie zwiększyło się z 32 pracowników w 1923 poprzez 202 w 1929 do 1520 osób w 1938 (w tym blisko 100 inżynierów). Produkty firmy wyróżniały się trwałością i nowoczesnością. Fabryka była wyposażona w bibliotekę, czytelnię, wielosekcyjny klub sportowy, sklep spożywczy, a także stołówkę. Ponadto działało biuro konstrukcyjne i laboratorium badawcze. W FAE stosowano nowoczesne zasady marketingu, a jej produkty były prezentowane na wystawach w Europie i Stanach Zjednoczonych. Prowadzono działalność informacyjną, wydawano katalogi, broszury, pismo „Informacje dla przyjaciół FAE”. Fabryka produkowała liczniki energii elektrycznej (stanowiące konkurencję dla wyrobów firmy Siemens), transformatory dla sieci energetycznych, aparaturę elektryczną, amperomierze, woltomierze, aparaty rentgenowskie. W 1939 FAE osiągnęła 50% udziału w krajowym rynku aparatów elektrycznych. W okresie II wojny światowej fabryka udostępniła potrzebującym schrony, ambulatorium i stołówkę. Praktyki dla młodzieży organizowane przez FAE uchroniły przed wywózką na przymusowe roboty do Niemiec blisko 3000 osób. W 1944 fabryka została zniszczona przez okupanta niemieckiego. Po wojnie została upaństwowiona i funkcjonowała jako „Pierwsza Państwowa Fabryka Aparatów Elektrycznych”, a następnie jako Zakłady Wytwórcze Aparatury Wysokiego Napięcia „ZWAR”.

Źródła: J. Hickiewicz, Kazimierz Tadeusz Szpotański (1887-1966) pionier polskiego przemysłu aparatów elektrycznych, „Polski Siemens”, współtwórca SEP”, „Zeszyty Problemowe – Maszyny Elektryczne” 2013, nr 2; Z. Pastuła, Fabryka Aparatów Elektrycznych K. Szpotański i Ska w Warszawie [w:] Encyklopedia Historii Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 1999; Kazimierz Szpotański 1887-1966. Wspomnienie pośmiertne, „Przegląd Elektrotechniczny” 1966, nr 10; W. Pawłowski, Kazimierz Szpotański – twórca i menadżer przemysłu aparatów elektrycznych w Polsce międzywojennej, „Przegląd Elektrotechniczny” 1987, nr 9.