Estkowski Ewaryst

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Estkowski Ewaryst – działacz oświatowy i pedagog, propagator szkolnictwa elementarnego i idei wychowania ludu. Urodził się 26.10.1820 r. w Drzązgowie w powiecie średzkim, zmarł 15.06.1856 r. w Soden w Niemczech. Po ukończeniu w 1839 r. seminarium nauczycielskiego w Poznaniu podjął pracę nauczyciela w Wojciechowie w powiecie jarocińskim. Następnie w 1844 r. podjął studia we Wrocławiu, których jednak nie udało mu się ukończyć. W 1843 r. zaczął publikować teksty publicystyczno-pedagogiczne ukazujące się w „Tygodniku Literackim” i „Orędowniku Naukowym”. Po powrocie do Poznania uzyskał posadę w seminarium nauczycielskim w Poznaniu, której objęcie uniemożliwił mu aktywny udział w Wiośnie Ludów. W 1848 r. stał się inicjatorem założenia pierwszego na ziemiach polskich Towarzystwa Pedagogicznego mającego na celu doskonalenie zawodowe nauczycieli szkół elementarnych oparte na najnowszych osiągnięciach pedagogiki, dydaktyki i metodyki nauczania początkowego. Organem prasowym Towarzystwa zostało pismo „Szkoła Polska”, redagowane w latach 1849-1853 przez Estkowskiego. Na łamach pisma walczył o stworzenie odpowiednich warunków do wychowania narodowego, doskonalenie teorii i praktyki pedagogicznej oraz upowszechnianie nowoczesnych trendów w nauczaniu. Popularyzował ideę systemu tzw. szkoły jednolitej, w ramach której absolwenci kształcenia elementarnego mieli być odpowiednio przygotowani do podjęcia nauki w gimnazjum. Równocześnie rozumiejąc, iż koncepcja ta nie mogła być szybko zrealizowana, propagował działania na rzecz rozbudowy systemu edukacji dorosłych, kształconych w tzw. szkołach niedzielnych. Dokształcenie miało obejmować młodzież do 21 roku życia. Rolę szczególną w formułowanym przez niego modelu kształcenia odgrywać mieli nauczyciele ludowi, których rozwój wspierał zarówno przez liczne publikowane artykuły, jak też pisane przez siebie książki (m. in. Metoda pisania i czytania). Wyznaczając założenia kształcenia elementarnego opartego na wychowaniu wszechstronnym prowadzącym do demokratyzacji stosunków społecznych, koncentrował swój program na wychowaniu narodu w duchu polskości, ze szczególnym uwzględnieniem nauki języka ojczystego. Kładąc nacisk na edukację dzieci od 1850 r. dołączał do „Szkoły Polskiej” dodatek „Szkółka dla Dzieci”. Od 1848 r. współpracował z Ligą Polską, wspierając w swej publicystyce ideę solidaryzmu narodowego, propagowaną w broszurach Rozmowa sołtysa z sąsiadami o bractwie polskim, czyli o Lidze oraz Głos do miejscowych Dyrekcji Ligi. W 1850 r. wydał Żywot człowieka poczciwego na wzór zwierciadła Mikołaja Reja, mający być pierwszą z zaplanowanych przez Estkowskiego tzw. tanich książek dla ludu.

Źródła: J. Kozłowski, Estkowski Ewaryst [w:] Wielkopolski Słownik Biograficzny, red. A. Gąsiorowski, J. Topolski, Poznań 1981; J. Kwiatek, Ewaryst Estkowski (1820-1856) [w:] Wielkopolanie XIX wieku, T. I, red. W. Jakóbczyk, Poznań 1966; W. Osterloff, Ewaryst Estkowski (1820-1856), Łódź 1921; M. Szulkin, Ewaryst Estkowski, Warszawa 1954; S. Truchim, Ewaryst Estkowski. Zarys monografii, Warszawa 1959.