Działyński Tytus

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Działyński Tytus – polityk i działacz społeczny i gospodarczy, wydawca źródeł historycznych, zasłużony dla obrony kultury polskiej. Urodził się 24.12.1796 r. w Poznaniu, zmarł 12.04.1861 r. również w Poznaniu. Wywodził się z arystokratycznej rodziny, był m. in. wnukiem wojewody poznańskiego Augustyna Działyńskiego, większą część życia spędził w zamku w Kórniku, który przebudował według własnego projektu, założył tam również park z rzadkimi okazami roślin. Studia odbył w Berlinie i Paryżu, a następnie kształcił się w Szkole Politechnicznej w Pradze. Po powrocie do kraju zajął się porządkowaniem rodzinnego archiwum i biblioteki w Konarzewie, co wzbudziło w nim zainteresowanie źródłami historycznymi. Jego efektem stało się stworzenie bogatej Biblioteki Kórnickiej, w której do końca życia gromadził cenne i ważne dla dziejów Polski druki i rękopisy. Z czasem podjął się też wydawania związanych z dziejami Polski źródeł dążąc w ten sposób do ich upowszechnienia, wydał i wprowadził do obiegu wiele ważnych pozycji, zwłaszcza pochodzących z XVI wieku. Uczestnik powstania listopadowego, za co został skazany na konfiskatę majątku, który w 1838 r. odzyskał na drodze sądowej (po upadku powstania mieszkał w Galicji). Jako deputowany na sejm prowincjonalny w Poznaniu w 1843 r. postulował utworzenie uniwersytetu wraz ze szkołą agronomiczną dla prowincji. Za udział w Wiośnie Ludów w 1848 r. więziony przez miesiąc, w 1850 został deputowanym do parlamentu w Erfurcie, gdzie protestował przeciwko włączeniu Poznańskiego do Związku Niemieckiego. W 1850 r. nie przyjął wyboru do sejmu pruskiego, zdecydował się w nim zasiąść dopiero w 1858 r. Przez wiele lat orędownik i aktywny działacz na polu pracy organicznej. W 1823 r. aktywnie uczestniczył w zakładaniu czytelni w Poznaniu, współzałożyciel Towarzystwa Przyjaciół Rolnictwa, Przemysłu i Oświaty w 1828 r., w 1839 r. jeden z członków komitetu budowy Bazaru w Poznaniu, współzałożyciel i organizator Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Poznaniu, od 1858 r. jego prezes, należał też do Towarzystwa Naukowego Krakowskiego i Towarzystwa Archeologicznego Wileńskiego. Jako członek powstałego w 1849 r. Towarzystwa Przemysłowego udostępnił swój pałac w Poznaniu na potrzeby prowadzenia kursów dokształcających dla rzemieślników.

Źródła: S. Bodniak, Biblioteka Kórnicka, „Biblioteki Wielkopolskie i Pomorskie”, Poznań 1929 ; tenże, Tytus Działyński (1796-1861) [w:] Wielkopolanie XIX wieku, T. I, red. W. Jakóbczyk, Poznań 1966; B. i M. Kosmanowie, Tytus Działyński i jego dzieło, Wrocław 1978; M. Kośka, Adam Tytus Działyński * Karol Marcinkowski, Warszawa 2003; S. Potocki, Działyński Adam Tytus [w:] Wielkopolski Słownik Biograficzny, red. A. Gąsiorowski, J. Topolski, Poznań 1981.