Danysz Marian

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Danysz Marian – ur. 17.03.1909 w Paryżu, zm. 9.02.1983 w Warszawie fizyk eksperymentator. Prowadził badania dotyczące fizyki jądra atomowego oraz fizyki cząstek elementarnych. Współtwórca warszawskiego ośrodka badań cząstek elementarnych. Studiował na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej. W 1938 otrzymał dyplom inżyniera elektryka, a w 1949 uzyskał stopień magistra. Podczas stażu naukowego w Wielkiej Brytanii pracował w laboratorium Cecila Franka Powella. W latach 1936-1937 pracował w Instytucie Radowym, a w 1937-1939 w Państwowym Instytucie Telekomunikacji. Następnie w latach 1945–1948 wykładał elektrotechnikę w Szkole Inżynierskiej im. H. Wawelberga i S. Rotwanda. Pracował jako starszy asystent w Zakładzie Fizyki Doświadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego (od 1947). Profesor Uniwersytetu Warszawskiego (od 1954). Prowadził prace naukowe w Pracowni Radiologicznej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Autor prototypu noktowizora, który otrzymał nagrodę ministra Poczt i Telegrafów (1939). Wspólnie z Michałem Żywem dokonał odkrycia promieniotwórczego izotopu fluoru (1934). Wraz z Jerzym Pniewskim dokonał odkrycia pierwszego hiperjądra z dwoma hiperonami Lambda (1952) oraz stanów izomerycznych hiperjąder (1962). Przy współudziale Jerzego Pniewskiego oraz Janusza Zakrzewskiego odkrył pierwsze podwójne hiperjądro (1963). W latach 1956-1959 pełnił funkcję wicedyrektora w Zjednoczonym Instytucie Badań Jądrowych w Dubnej, a w 1963-1969 wiceprezesa Międzynarodowej Unii Fizyki Czystej i Stosowanej (IUPAP). Przyczynił się do rozwoju międzynarodowej współpracy polskich fizyków z Organizacją Badań Jądrowych (CERN). Był członkiem Polskiej Akademii Nauk. Autor i współautor wielu publikacji, m.in.: Determination of the Mass of the Hyperon (1959), Observations of a Double Hyper fragment (1963), A note on the ∧He⁷ hyperfragments (1962).

Źródła: Danysz Marian [w:] Wielka Encyklopedia PWN, t. 6, Warszawa 2002; Danysz Marian, [DANYSZ, Marian - Fizykoteka | Fizykoteka - wirtualne muzeum wydziału fizyki UW (fuw.edu.pl)] [dostęp: 07.02.2022]; J. Pniewski, Marian Danysz (1909-1983), „Nauka Polska” 1988, nr 6; A. K. Wróblewski, Danysz Marian [w:] Polski wkład w przyrodoznawstwo i technikę. Słownik polskich i związanych z Polską odkrywców, wynalazców oraz pionierów nauk matematyczno-przyrodniczych i techniki, t. 1., Warszawa 2015; A. Zakrzewska, Wspomnienie o Marianie Danyszu, „Postępy Fizyki”, 1987 z. 1; J. A. Zakrzewski, Marian Danysz (1909-1983), „Acta Physiologica Polonica” 1983, vol. E 14 nr 5.