Czteroletni Plan Inwestycyjny

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Czteroletni Plan Inwestycyjny – plan inwestycyjny na okres 01.07.1936-30.06.1940 przygotowany przez wicepremiera i ministra skarbu Eugeniusza Kwiatkowskiego i przedstawiony w Sejmowej Komisji Specjalnej do Spraw Pełnomocnictw dla Rządu w czerwcu 1936. W zamierzeniu twórcy plan stanowić miał wstęp do zasadniczej modernizacji państwa. Zakładał przeznaczenie na inwestycje 1,8 mld zł, w 1937 wysokość nakładów podniesiono do 2,4 mld. Do priorytetów zaliczono zwiększanie potencjału obronnego Polski, stworzenie warunków do systematycznego uprzemysłowienia kraju oraz aktywizację biernych gospodarczo obszarów na wschodzie i południu. Wstępnie plan zakładał inwestycje realizowane w całym kraju i wspierane przez nakłady kapitału prywatnego. W lutym 1937 Kwiatkowski zdecydował, by działania skoncentrować w rejonie tzw. trójkąta bezpieczeństwa, gdzie podjęto realizację Centralnego Okręgu Przemysłowego będącego symbolem zapoczątkowanego w II połowie lat trzydziestych procesu modernizacji państwa. Plan został wykonany w ciągu trzech lat (do marca 1939). W ramach jego realizacji łącznie wydano ze środków publicznych 2370 mln zł, w tym na inwestycje energetyczne i przemysłowo-obronne 732 mln zł, na koleje 445 mln zł, na drogi i mosty ok. 450 mln zł, na melioracje i regulacje rzek ok. 160 mln zł, na budownictwo szkół 104 mln zł, na inwestycje pocztowo-teletechniczne ok. 100 mln zł. Po zakończeniu realizacji planu Sejm przyjął ustawę z dnia 27.03.1939 o dotacjach na rzecz Funduszu Obrony Narodowej i o inwestycjach z funduszów państwowych w okresie od dnia 1 kwietnia 1939 r. do dnia 31 marca 1942, stanowiącą pierwszą cześć realizacji Piętnastoletniego Planu Inwestycyjnego ogłoszonego przez Kwiatkowskiego w parlamencie w grudniu 1938. Równolegle z Planem Czteroletnim wdrażany był Sześcioletni Plan Rozbudowy i Modernizacji Sił Zbrojnych, obliczony na 4,8 mld zł i w pierwszej, realizowanej jeszcze w latach trzydziestych części, ukierunkowany na zmianę struktury organizacyjnej wojska, unowocześnienie uzbrojenia i wyposażenia technicznego, powiększenie liczby dywizji piechoty, rozbudowę lotnictwa i zapasów amunicji.

Źródła: M. M. Drozdowski, Historia Centralnego Okręgu Przemysłowego. Geneza – budowa – wizja przyszłości – opinie, Warszawa – Radom 2015; M. M. Drozdowski, Polityka gospodarcza ostatniego gabinetu II Rzeczypospolitej, „Przegląd Historyczny” 1961, nr 1; J. Gołębiowski, COP. Dzieje industrializacji w rejonie bezpieczeństwa 1922-1939, Kraków 2000; J. Gołębiowski, Geneza COP i rozwój przemysłu wojennego w Polsce w latach 1936-1939 [w:] W pięćdziesięciolecie Centralnego Okręgu Przemysłowego. Referaty i komunikaty z sesji naukowej w Sandomierzu 25-26 kwietnia 1988 roku, red. J. Gołębiowski, Z. Tabaka, Kraków 1991; M. Jabłonowski, Wobec zagrożenia wojną. Wojsko a gospodarka Drugiej Rzeczypospolitej w latach 1935-1939, Warszawa 2001; Z. Landau, Plan inwestycyjny czteroletni [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, T. II, Warszawa 1981; Z. Landau, J. Tomaszewski, Gospodarka Polski międzywojennej 1918-1939. T. IV. Lata interwencjonizmu państwowego 1936-1939, Warszawa 1989.