Chrzanowski Wiesław

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Chrzanowski Wiesław – inżynier, konstruktor nowoczesnych silników spalinowych i turbin parowych. Opracował nowe metody wykorzystania ekspansji pary w maszynach wyciągowych. Urodzony 15.12.1880 w Gruszczynie, zmarł 5.12.1940 w Warszawie. Odbył studia mechaniczne na Politechnice w Charlottenburgu, uzyskując stopień doktora. Pracownik biura technicznego na stanowisku samodzielnego konstruktora w Deutsch-Luxemburgische Bergwerks- und Hutten Aktien-Desellschaft (1906) oraz naczelny inżynier Aktien-Gesellchaft Eisenhutte Prinz Rudolph w Dulmen w Westfalii (1908-1912), gdzie skonstruował nowatorskie silniki parowe. Profesor zwyczajny Lwowskiej Szkoły Politechnicznej (od 1911) oraz Politechniki Warszawskiej (od 1919), której był rektorem (1932-1933), a następnie prorektorem (1933-1935).Kierownik Katedry Budowy Motorów Cieplikowych, następnie dziekan Wydziału Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej (1916-1918). Kierownik Katedry Maszyn i Turbin Parowych, organizator Wydziału Budowy Maszyn i Elektrotechniki oraz Wydziału Mechanicznego Politechniki Warszawskiej. Prezes tajnej organizacji „Czerwona Róża” zrzeszającej patriotyczną młodzież. Przyczynił się do podniesienia poziomu wiedzy polskich konstruktorów silników parowych. Współzałożyciel Fabryki „Wagon” w Ostrowie Wielkopolskim. Założyciel i członek Akademii Nauk Technicznych. Minister przemysłu i handlu kolejno w gabinetach Władysława Grabskiego i Wincentego Witosa. Przyczynił się do powołania Stowarzyszenia Nadzoru Kotłów Parowych. Prekursor planów rozwoju przemysłu krajowego. Autor wielu prac m.in. "Oznaczanie skutku i głównych wymiarów cylindrów maszyn spalinowych" (1918), "Turbiny parowe" (1920), "Stawidła maszyn parowych" (1926–1937) i artykułów naukowych z cyklu "Z dziedziny konstrukcji kół napędzających linę wydobywczą", opublikowanych na łamach „Przeglądu Technicznego”. Twórca szkoły konstruktorskiej zrzeszającej wybitnych fachowców.

Źródła: Chrzanowski Wiesław [w:] Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, red. J. M. Majchrowski, Warszawa 1994; Chrzanowski Wiesław [w:] Uczeni Polscy XIX-XX stulecia, red. A. Śródka, 1994; H. J., Chrzanowski Wiesław [w:] Słownik Polskich Pionierów Techniki, red. B. Orłowski, Katowice 1984; B. Orłowski, Polski wkład w przyrodoznawstwo i technikę. Słownik polskich i związanych z Polską odkrywców, wynalazców oraz pionierów nauk matematyczno-przyrodniczych i techniki, t. 1, Warszawa 2015; J. Piłatowicz, Poczet Rektorów, tradycja i współczesność Politechniki Warszawskiej 1826-2001, Warszawa 2001.