Centralny Związek Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Centralny Związek Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów („Lewiatan”) – organizacja przemysłowców, reprezentująca ich interesy wobec rządu polskiego w okresie międzywojennym. Założona 15.12.1919 przez Andrzeja Wierzbickiego, kontynuowała tradycje Towarzystwa Przemysłowców Guberni Królestwa Polskiego w Warszawie. W początkach działalności do organizacji należało 29 zrzeszeń gospodarczych. W 1932 doszło do połączenia organizacji z Naczelną Organizacją Zjednoczenia Przemysłu i Rolnictwa Zachodniego i Południowego Polski w Centralny Związek Przemysłu Polskiego, który zrzeszał wyłącznie organizacje przemysłu: ciężkiego, wydobywczego, przetwórczego. Związek stanowił pozaparlamentarny ośrodek wywierający wpływ na politykę gospodarczą państwa. Organizacja przedstawiała własne koncepcje gospodarcze. Postulowała m.in. zmianę cen żelaza i węgla, zwiększenie pomocy rządu dla przemysłu, przyznawanie ulg podatkowych dla przemysłowców, zmniejszenie ochrony prawnej robotników, obniżenie zarobków pracowniczych, przedłużenie czasu pracy w górnictwie i hutnictwie. Główne postulaty zawarto w programie gospodarczym Centralnego Związku Przemysłu Polskiego (1933). Przedstawiciele organizacji zasiadali w sejmie i senacie, obejmowali stanowiska ministerialne, zasiadali w rządowych instytucjach doradczych. W struktury organizacji wchodziła Rada, Zarząd, Komisja Komunikacyjna, Komisja Pracy oraz Komisja Celna. Lewiatan posiadał własne organy prasowe: dwutygodnik „Przegląd Gospodarczy” (od 1920), dziennik „Kurier Polski” (od 1926) i tygodnik, później dziennik „Depesza” (od 1933). Czołowymi działaczami byli: Andrzej Wierzbicki, Władysław Kiślański, Stanisław Lubomirski, Henryk Strasburger, Alfred Falter. Centralny Związek współpracował także z Międzynarodową Organizacją Pracy Ligii Narodów, Międzynarodową Organizacją Pracodawców w Brukseli oraz z Międzynarodową Izbą Handlową w Paryżu.

Źródła: J. Kofman, Lewiatan a podstawowe zagadnienia ekonomiczno-społeczne Drugiej Rzeczypospolitej: z dziejów ideologii kół wielkokapitalistycznych w Polsce, Warszawa 1986; M. Łapa, Modernizacja państwa: polska polityka gospodarcza 1926-1929, Łódź 2002; W. Musiał, Modernizacja Polski: Polityki rządowe w latach 1918-2004, Toruń 2013; A. Wierzbicki, Wspomnienia i dokumenty (1877-1920), Warszawa 1957; A. Wierzbicki, Żywy Lewiatan - wspomnienia, Warszawa 2001.